9 maja

1457 – W Gdański przed królem Kazimierzem Jagiellończykiem mieszczanie i rycerstwo przysięgają wierność tronowi.
>> Rocz.Gd. 1956, XV, s. 142.

1520 – W Królewcu zebrane z własnej inicjatywy stany domagają się zakończenia wojny z Polską. Burnistrz Knipawy, Marcin Roesler groził nawet wyszukaniem sobie innego pana, jeśli zakon nie zawrze pokoju.
>> KMW 1988, s. 241; KMW 1992, s. 248.

– Polacy zażądali kapitulacji od dowódcy zamku w Iławce, spotkali się jednak z odmową.
>> Bis. WP, s. 175.

1525 – W Królewcu biciem w dzwony i strzałami z armat powitano Albrechta jako udzielnego księcia, lennika Polski. Właśnie wrócił on z Krakowa, gdzie złożył polskiemu królowi należny hołd.
>> Mał. DcP, s. 37; KMW 1992, s. 243, 249.

1562 – Jan Pusz, starosta węgorzewski, Janowi Sikorze za 160 grzywien 4 włóki sołeckie, powierzając mu założenie wsi czynszowej na 40 włókach między Krzywińskimi, Piłakami i Kutami. Osiedleńcy mieli prawo do 8 lat wolnizny. Wieś początkowo nazywała się Sikory, a później od jednego z mieszkańców nazwano ją Gąbałki (Gębałowki). Potomkowie tego osiedleńca, który był najprawdopodobniej Polakiem, mieszkali tu do 1920 r.
>> Wak, Węg., s. 120.

– Starosta węgorzewski sprzedał Stańkowi przybyłemu z powiatu Giżycko za kwotę 200 grzywien 5 włók sołeckich i zlecił mu założenie wsi czynszowej na łącznym obszarze 50 włók. Osiedleńcom przyznano 10 lat wolnizny. Nowo powstała wieś nazwano Stulichy.
>> Wak.Węg., s. 150.

1617 – Do Królewca ponownie przybyła komisja królewska pod przewodnictwem Adama Kossobudzkiego, kasztelana wyszogrodzkiego. Jej przyjazd był spowodowany prośbą partii opozycyjnej (kwerulanci), przeciwstawiającej się absolutystycznym i separatystycznym planom elektora Jana Zygmunta oraz stronnictwa brandemburskiego w Prusach.
>> Or.SBPKiZM I, s. 145; Janisz.PRaPK, s. 225.

1679 – Kapituła warm. zadecydowała, ze ci, którzy budują w mieście nowe albo reperują stare dachy, muszą je kryć dachówką, a ci, co szybko usuną strzechę i dadzą dachówkę, otrzymają zwolnienie od obowiązków miejskich (stróżowania itp.). Podobne zarządzenie dla domeny biskupiej wydane zostało znacznie wcześniej.
>> Sz.DW, s. 274.

1688 – Zm. Fryderyk Wilhelm zw. Wielkim Elektorem (ur.16.2.1620), uważany za twórcę potęgi państwa pruskiego. W czasie wojny 1656-1669, mimo obowiązków lenniczych wobec Polski, brał raczej stronę Szwecji, wysuwając plan rozbioru Rzeczypospolitej. Gdy spodziewanych korzyści od Karola Gustawa nie uzyskał, przeszedł na stronę Jana Kazimierza za cenę zwolnienia z zależności lennej.
>> WEP V, s. 40.

1706 – Ur. Gottfried Herder (ojciec sławnego filozofa i pisarza Johanna Gottfrieda Herdera), był on tkaczem, potem nauczycielem, dzwonnikiem i kantorem polskiej gminy w Morągu.
>> Rocz.Ol. 1963, V, s. 76.

1734 – Po długotrwałym przygotowaniu artyleryjskim oblegające Gdańs wojska rosyjskie ruszyły do szturmu. 10 maja o 4 nad ranem feldmarszałek Burkhard Muenich dał rozkaz odwrotu. Strona rosyjska podczas tego szturmu poniosła znaczne straty. Najniższe szacunki wyliczają dziesiątki oficerów, 750 żołnierzy, 100 jeńców i 700-800 rannych.
>> Lesz.Opis, s. XXXII-XXXIII

1772 – W Mazuchówce k. Giżycka ur. Jan Wrona (Wronna), zm. 12.4.1814 r. w Miłomłynie k. Ostródy), pastor, tłumacz. Studiował w Królewcu. Kapelan w królewieckim regimencie dragonów, proboszcz parafii ewangelickiej w Miłomłynie. Tłumacz dwóch książek szkolnych, obie miały do połowy XIX wieku 10 wydań.
>> Or.SBPKZiZM II, s. 215.

1827 – Ur. Karl Ludwig Siemienowski, duchowny ewangelicki. W latach 1852-1859 kapelan więzienny w Barczewie, 1859-1874 proboszcz w Nidzicy i Kanigowie, od 1861 superintendent w Nidzicy, a w latach 186=77-1899 proboszcz i superintendent w Ełku.
>> KMW 1993, d. 541.

1831 – Rejencja królewiecka wydała zarządzenie o odwołaniu jarmarków w powiatach: kłajpedzkim, nidzickim, szczycieńskim, ostródzkim i olsztyńskim. Decyzja ta została podjęta w związku z wybuchem cholery w nadgranicznych powiatach Kongresówki.
>> KMW 1968, s. 537-538.

1885 – W Ostrzeszowie Wlkp. ur. Jan Marweg (zm. w Poznaniu 31.12.1936), dziennikarz, działacz społ. polit. Przerwał studia w wyższej szkole technicznej w Mittweide. Początkowo pracował na Śląsku, w 1905 r. redagował w Ostródzie „Gońca Mazurskiego”.
>> Or.SBWMiP, s. 211.

1886 – Uroczysty ingres do katedry we Fromborku odbył bp warm. Andrzej Thiel. Rządy diecezją sprawował przez 22 lata.
>> Achr., s. 220; KMW 1984, s. 347.

1904 – W Kwidzynie ur. Feliks Krausewicz, nauczyciel i działacz polski na Powiślu. Czł. chóru „Lutnia”, skarbnik Towarzystwa Urzędników Polaków w Kwidzynie, członek obwodowej komisji plebiscytowej. Po plebiscycie zmuszony do opuszczenia Powiśla. Uczestnik kampanii wrześniowej. Żołnierz WP na zachodzie.
>> Or.SBWMiP 1963, s. 149.

1920 – Warmiński kompozytor Feliks Nowowiejski koncertował w Sztumie. Dochód z imprezy został przeznaczony na cele propagandy przedplebiscytowej.
>> WiM 1988, nr 18, s. 9.

– Ukazało się zarządzenie, na mocy którego polskie napisy na szyldach, tablicach miejskich i drogowskazach miał być umieszczane nad napisami niemieckimi lub po ich lewej stronie. Umieszczanie polskich napisów pod niemieckimi było zabronione.
>> Rocz. Dział. 1999, V, s. 30.

1922 – Rozpoczęło pracę koedukacyjne gimnazjum Polskiej Macierzy Szkolnej w Gdańsku. Była to szkoła o strukturze matematyczno-przyrodniczej, w której język polski i niemiecki obowiązywały na równi.
>> Tyg.Pow. 1983, nr 10, 6 marca, s. 5.

1926 – W Bytomiu powstał Związek Harcerzy Polskich w Niemczech. Rok później nazwę tę nieznacznie przekształcono na Związek Harcerstwa Polskiego w Niemczech. Jedną z pierwszych działaczek harcerskich na Warmii była Otylia Grotowa.
>> KMW 1872, s. 609; Grot.W kręgu, s. 230-231.

1928 – Ukazał się pierwszy numer pisma „Mazur”. Rzuca się w oczy, że wydarzenie to miało miejsce następnego dnia po zdradzie R. Machta i przejęciu przez Niemców „Mazurskiego Przyjaciela Ludu”. Nowe pismo drukowane było w oficynie Pieniężnych. Redaktorami odpowiedzialnymi byli August Szarkowski z Lipowca, krótko Gustaw Leyding, a potem Wacław Jankowski. A po odebaniu uprawnień dziennikarskich temu ostatniemu (1936) sam wydawca – Seweryn Pieniężny. Pracami redakcyjnymi kierował Antoni Szajek.
>> Chł.SP, s. 64; Choj. Szkice, s. 211.

1933 – Na podstawie zarządzenia prezydenta rejencji olsztyńskiej nastąpiła konfiskata samochodów, motocykli i rowerów stanowiących własność Komunistycznej Partii Niemiec (KPD) i organizacji o lewicowym nastawieniu.
>> KMW 1995, s. 75.

1938 – Burmistrz miasta Olsztyna odmówił pozwolenia na poprawę warunków lokalowych polskiego przedszkola. Sprawa ciągnęła się wiele miesięcy i rozpatrywana była w wielu instancjach niemieckiej władzy. Śledząc jej koleje wyraźnie widać, że chodziło za wszelką cenę o utrudnienie życia organizacjom polonijnym.
>> KMW 1982, s. 357.

1939 – O godz. 21.30 „nieznani sprawcy” wybili szyby w drukarni „Gazety Olsztyńskiej”.
>> Wach. Placówka, s. 110; Wak.GO, s. 443; Chł. WGO, s. 71.

– Zajścia przed Gimnazjum Polskim w Kwidzynie. Hitlerowcy zakłócili uroczystość harcerską. Interweniowała policja. Boisko szkolne zostało obrzucone kamieniami.
>> Gęb.Burz, s. 206.

1941 – W Krakowie aresztowano Janinę Tollik, artysta plastyk, ur. na Powiślu, badaczka folkloru kaszubskiego. Wysiedlona z Gdyni, mieszkała w Krakowie, uczestnicząc w pracy wywiadowczej. Więziono ją w Oświęcimiu i Flossenburgu, skąd uciekła podczas ewakuacji obozu.
>> Or.SBWMiP, s. 314.

1945 – W rejonie ujścia Wisły i na Mierzei Wiślanej, mimo propozycji poddania się, oddziały Wehrmachtu odmówiły złożenia broni. Zarządzono i wykonano nawałę artyleryjską. Poskutkowało. Kapitulacja nastąpiła w czasie, gdy na Zachodzie podpisane były już dokumenty o kapitulacji III Rzeszy, a salwy artyleryjskie ogłosiły koniec II wojny światowej.
>> Bagr. Tak wyk., s. 601-602; Rocz. Ol. V, 1963,s. 195; WiM, 1972, nr 1, s. 5.

– W nocy uzgodniono wszystkie warunki kapitulacji niemieckiej grupy armii „Kurlandia”. Po południu oddzielono oficerów od szeregowców i rozpoczął się marsz jeńców do obozów zbiorczych.
>> Thorw. Wielka, s. 334.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę