9 lipca

1410 – Armia Jagiełły wyszedłszy z Bądzynie, przeszła puszczę graniczną i wyszła na równinę już w kraju nieprzyjacielskim. Rozwinięto znaki i zaśpiewano Bogurodzicę. Król wyznaczył oboźnego, a na zastępcę w pilnowaniu porządku Zbigniewa z Brzezia. Obóz rozbito koło Lidzbarka Welskiego /był już złupiony przez żołnierzy/. Znaleziono winnych ograbienia kościoła. Na rozkaz Witolda dwaj Litwini sami musieli postawić szubienicę i sami się powiesili na oczach całego rycerstwa. Siły krzyżackie zgrupowano pod Kurzętnikiem, by bronić przeprawy przez Drwęcę.
>> Ku. BpG, s. 105, 109, 204, 205.

1520 – Hetman Mikołaj Firlej apeluje do Gdańszczan, by zabezpieczyli podjęte oblężenie Braniewa od strony Zalewu Wiślanego, by nikt nie przedostał się do miasta wodą.
>> Bis. WP, s. 258.

1568 – Król polski zatwierdził testament księcia Albrechta. Cechą charakterystyczną tego dokumentu była tendencja, by stanowiska w Radzie Najwyższej księstwa znajdowały się w rękach szlachty i indygenów. Realizacja tego postulatu nie była łatwa, gdyż na stanowiska w radzie potrzebni byli prawnicy wszechstronnie wykształceni, a wśród szlachty tego typu ludzi nie było zbyt wielu.
>> KMW 1964, s. 481–482.

1626 – Flota Gustawa Adolfa zjawiła się przed Gdańskiem, żądając wpuszczenia do portu. Miasto oparło się temu żądaniu. Król Szwecji ogłosił więc Gdańsk swym wrogiem i rozpoczął przeciw niemu działania wojenne.
>> Rocz. Gd. 1955, XIV, s. 286–287.

1635 – Pochodzący z Gdańska chirurg Daniel Szwalbe, nadworny lekarz księcia Prus, wykonał w Królewcu by może pierwszą w świecie operację żołądka. Jeżeli założyć, że dokonał tego bez znieczulenia i bez penicyliny, był to wyczyn dużej klasy. Losem chorego zainteresował się król Władysław IV. Przybył on specjalnie do Królewca /mimo zaabsorbowania przygotowaniami do zawarcia pokoju za Szwedami/ i nagrodził operatora przywilejem zezwalającym na szerokie, bez przeszkód uprawianie jego sztuki.
>> Rocz. Gd. 1955, XIV, s. 188; Rocz. Gd. 1956–1957, XV–XVII, s. 232.

1655 – Król szwedzki Karol Gustaw wydał rozkaz rozpoczęcia wojny przeciw nieprzygotowanej Rzeczypospolitej. Polskiego króla zdradziła część magnaterii, zdradził swego lennika książę Prus. Gdańsk dochował wierności, skapitulował natomiast Elbląg.
>> Rocz. Gd. 1955, XIV, s. 292.

1660 – Jan Reussner, właściciel drukarni i wydawca w Królewcu, otrzymał od księcia Prus Fryderyka Wilhelma przywilej wyłącznego rozpowszechniania informacji politycznych dostarczanych z książęcego dworu i książęcej poczty. Wydawana przez Reussnera gazeta nosiła tytuł „Europaeische Mercurius”, ukazywała się dwa razy w tygodniu od 24.2.1661 r. Rok 1660 to początek nowej epoki w historii prasy królewieckiej.
>> KMW 1992, s. 110.

1672 – Do Królewca wrócili z Brandenburgii członkowie rządu pruskiego, którzy opuścili Prusy w związku z okupowaniem obszaru przez Rosjan. 9 lipca 1672 roku okupacja dalej trwała, lecz w związku ze śmiercią carowej Elżbiety i objęciem tronu Rosji przez Piotra III wiadome było, że zmienia się kierunek polityki rosyjskiej.
>> KMW 1964, s. 504–505.

1794 – Gen. pruski Heinrich Johann von Guenther, koncentrując posiadające oddziały, próbuje zasłonić przed polskimi oddziałami Pisz. Polacy zajęli Białą Piską, lecz rychło wycofali się, rekwirując bydło i żywność.
>> Toe., s. 315, 316, 426.

1807 – W wyniku traktatu zawartego w Tylży, Prusy straciły część swego terytorium, oddając obszary zagrabione w wyniku rozbiorów. Powstało księstwo Warszawskie, Gdańsk wolnym miastem pod protektoratem Prus i Saksonii.
>> Toe., s. 345; WEP XI, s. 749.

1842 – Ukaz oznaczony tą datą łagodził stawki celne w ruchu granicznym Prusy–Królestwo Kongresowe. Jak można przypuszczać, ułatwienia w oficjalnym obrocie towarowym miało m.in. na celu ukrócenie przemytu, którym to procederem zajmowały się wszystkie wsie po obu stronach granicy.
>> Toe., s. 368.

1847 – Przed plebanią w Olsztynku zgromadził się 300-osobowy tłum; żądano od proboszcza Ludwika Szczęsnego sprzedaży zboża na kredyt. Kiedy odmówił, zagrożono włamaniem się do spichrza. Pomogła interwencja magistratu. Tej wiosny na Mazurach i Warmii panował głód spowodowany nieurodzajem /lato zaczęło się dopiero w sierpniu/.
>> Choj. WiM, s. 175; Mart. Nk, s. 56.

1878 – Gazeta „Pielgrzym pelpliński” relacjonuje oburzenie, jakie wywołały represje władz pruskich próbujących zahamować napływ pątników do Gietrzwałdu /np. w święto Piotra i Pawła żandarmi po godz. 22 przemocą usuwali ludzi z kaplicy i z przykościelnego cmentarza, a także z domów, w których pątnicy zatrzymali się na nocleg/.
>> Jas. Ś., s. 237.

1893 – Ur. Jan Fiszer /Fischer/, zm. w 1941 w Mauthausen–Gusen, działacz gosp., oświat. i polit. na Powiślu. Pracował w Banku Ludowym w Kwidzynie. Czynny w wielu polskich org. Młodzieżowych. Od 1923 roku był zast. prezesa oddziału Zw. Polaków w Niemczech /reprezentował Powiśle na sejmiku IV dzielnicy tej org., który odbył się w Olsztynie 16.1.1938/. Dzięki jego staraniom w Sztumie wybudowany został dom, w którym znalazły siedzibę polskie org. i stowarzyszenia. Aresztowany 25.8.1939, był więziony w Hohenbruch i Stutthofie.
>> Or. SBWMiP, s. 101.

1905 – W Ełku ur. Horst Biernath /zm. w Trostbergu 17.3.1978/, pisarz niemiecki. Wudał 22 książki.
>> Chł. PW, s. 18.

1909 – W Krempie k. Mławy ur. Jan Chojnacki, ps. Niszczyciel, podofic. WP, partyzant BCh. Dom Jana i Czesławy Ch. był punktem kontaktowym i schronieniem dla działach BCh na szlaku Szreńsk–Działdowo.
>> Or. SBWMiP, s. 76.

1911 – W Krakowie ur. Władysław Rydzewski /zm. 28.8.1980 we Wrocławiu/, ornitolog. Studiował w Warszawie, Lwowie i Londynie. Interesował się akcją obrączkowania i badaniami wędrówek ptaków. Współpracował przed wybuchem II wojny światowej ze stacją ornitologiczną w Rositten na Mierzei Kurońskiej. Po 1945 pracował na uniwersytecie wrocławskim.
>> KMW 1987, s. 65–66.

1920 – Ukazało się rozporządzenie Komisji Międzysojuszniczej w sprawie porządku i spokoju na obszarze plebiscytowym w dniu głosowania.
>> Staw. Pl., s. 503–504.

– W nocy z 8 na 9 lipca polska organizacja wojskowa wysadziła most na linii kolejowej z Malborka do Iławy, tuż za Ząbrowem. W ten sposób starano się utrudnić dojazd Niemców do miejsca głosowania, sabotaż spowodował znaczne utrudnienie dla strony niemieckiej, sprawcy nie zostali wykryci.
>> Ił., s. 148.

1922 – W Królewcu ur. Elli Kobbert-Klumbies, ps. Bettina Bonsen, pisarka niemiecka. Po r. 1945 osiedliła się w Muenster. Autorka opowiadań i artykułów. Jej utwory znaleźć można w wielu czasopismach i książkach dla dzieci.
>> Chł. Pr. Wsch., s. 45.

1930 – Rozpoczęły się uroczystości obchodu 700-lecia istnienia Prus Wschod. Inauguracja miała miejsce w Berlinie, uroczystości trwały do 13 lipca.
>> KMW 1967, s. 490.

1933 – Prezes rejencji olsztyńskiej wydał zarządzenie o zawieszeniu wydawania „Gazety Olsztyńskiej” na czas od 10–23 lipca. Zarządzenie dotyczyło też gazet pod innymi tytułami, które w wydawnictwie Pieniężnych chciano by w tym czasie drukować.
>> Wak. GO, s. 424, 425; Wrzes. Rp/WMiP, s. 300; Łuk. IV, s. 189.

1944 – Niemcy wyparci z Nowogródka, sforsowany Niemen.
>> Sob. Om-m, s. 48.

1945 – Na zamku olsztyńskim uroczystość reaktywowania w ramach uroczystości grunwaldzkich Instytutu Mazurskiego i nadanie mu statutu. Prezesem Instytutu został nauczyciel z Działdowszczyzny, mazurski działacz konspiracyjny Karol Małłek.
>> WiM zarys, s. 772; KMW 1982, s. 113; KMW 1988, s. 18.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę