22 lipca

1251 – Powstała kapituła chełmińska. Została założona przez bpa Heidenryka i była pierwszą organizacją kościelną na ziemiach pruskich.
>> KMW 1996, s. 32.

1363 – W Brąswałdzie k. Olsztyna poświęcony został drewniany kościół. Fakt ten miał miejsce w 30 lat po założeniu wsi.
>> Zien. Ślad, s. 69.

1410 – Królowi polskiemu bez walki poddał się Olsztyn.
>> Orł. Il. przew., s. 157.

Hołd królowi polskiemu złożył bp chełmiński.
>> Nowe M., s. 43.

– Koło Morąga na rozkaz Witolda ścięci zostali komtur brandenburski Markward i Jan von Schoenburg wójt Żmudzi. Obaj byli jeńcami. Zostali ukarani, gdyż księcia Witolda „podrażnili dumą i wyniosłą mową”.
>> Dług. Banderia, s. 303.

– Nowo wybrany w. mistrz, krzyżacki Henryk von Plauen wystosował do wszystkich książąt i rycerzy chrześcijańskich oraz do ówczesnego mistrza niemieckiego Konrada von Eglofsteina list, w którym prosił o pomoc. Dokument został wysłany z Malborka.
>> KMW 1983, s. 456.

1452 – W Nieszawie zakończone zostały układy Polski z Gdańskiem dotyczące nieporozumień handlowych. Rozmowy prowadzili pełnomocnicy, gdyż król Kazimierz do Nieszawy przybył 26.7.1452 r.
>> Wap. III, s. 141.

1463 – W Gdańsku Ścięto dalszych sześciu buntowników, spiskujących przeciw Polsce, pragnących zdradą przekazać miasto Krzyżakom.
>> Wap. III, s. 504.

1515 – W Wiedniu zawarty został układ między Jagiellonami a Habsburgami. Wśród postanowień w nim zawartych znalazło się postanowienie, że pokój toruński z r. 1466 powinien być podstawą przyszłych stosunków miedzy Polską a zakonem krzyżackim.
>> Mał. DcP, s. 34; Bis. WP, s. 443.

1516 – W imieniu kapituły fromborskiej dr Mikołaj Kopernik wystosował skargę na zakon krzyżacki do króla polskiego Zygmunta I Starego. Pismo posiada następującą formułę końcową: „Waszego najmiłościwszego Królewskiego Majestatu uniżeni i oddani, Kapituła Warmińska”.
W dokumencie tym czytamy m.in.: „ze strony w. mistrza grozi nam… niebezpieczeństwo i przemoc, której nie mamy sposobu odeprzeć, ponieważ zajęciem naszym jest modlić się, a nie walczyć”.
>> Zi. WkMK, s. 62–64; Hur. MK, s. 61, Burszt. szl., s. 90–91.

1519 – W nocy z 22/23 lipca Pisz został napadnięty przez oddział krzyżacki złożony z tysiąca pieszych i stu konnych. Nim zorientowano się w sytuacji, ponad 100 polskich i czeskich żołnierzy poległo. Dowódca polskiego oddziału Jerzy Talfus ledwie uszedł z życiem skacząc do Pisy. Pozostali przy życiu schronili się na zamku, gdzie bronili się, kapitulując dopiero, gdy im zabrakło amunicji.
>> Pisz, s. 57.

1520 – Oblegani w Braniewie Krzyżacy dokonali wypadu na stanowiska polskie i tatarskie w rejonie Bramy Wysokiej. Wycieczka była niewątpliwym sukcesem dowódcy zakonnego, lecz atakujący stracili 30 konnych, 3 knechtów, była też znaczna liczba rannych.
>> Bis. WP, s. 260.

– Opisane pod datą 22/23 lipca 1519 r. Max Toeppen datuje na rok 1520.
>> Toe., s. 157.

1534 – Król polski Zygmunt I Stary odpowiada na poselstwo księcia pruskiego Albrechta. Dokument wystawiony został w Wilnie.
>> Szym. Rola, s. 29.

1577 – Walki na Mierzei Wiślanej, gdzie gdańszczanie zbrojnie przeszkadzają Polakom w robotach przekopania kanału, dzięki któremu znacznie wzrosłoby znaczenie portu elbląskiego z oczywistą szkodą Gdańska. Prace zostały rozpoczęte, na mocy decyzji króla Stefana Batorego.
>> Kron. MB III, s. 1422.

1635 – W drodze z Królewca do Kwidzyna król Władysław IV bawił w Bartoszycach /brak pewności u historyków, być może pobyt ten miał miejsce 23.7.1635/.
>> Hryc. Bart., s. 67.

1639 – W Malborku zm. Gregorius Hesius /Hese, Hessius/, ur. 29.5.1557 tamże, prawnik, burmistrz Malborka, studiował w Królewcu, Frankfurcie n. Odrą, Padwie i Bazylei. Przebywał na dworze króla Stefana Batorego, z jego ramienia uczestniczył w ważnych wydarzeniach politycznych. Jako burmistrz Malborka zasłużył się troską o szkoły i kościoły, dbał o uregulowanie Nogatu. Pozostawił w rękopisie dwie prace, dotyczące dziejów Prus i prawa chełmińskiego.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 100.

1681 – Bp warm. Michał Stefan Radziejowski drogą przez Barczewo, Jeziorany przybył do Lidzbarka Warmińskiego, obejmując rządy nad Warmią.
>> Achr., s. 157.

1727 – Bp warm. Krzysztof Andrzej Jan Szembek wysłał do Rzymu sprawozdanie o stanie diecezji. Do dokumentu dołączony był elaborat, w którym uzasadniał prawo używania tytułu „biskup warmiński i sambijski”.
>> Sz. DW, s. 143.

1761 – We Fromborku zm. Aleksy Ossoliński, kan. warm. Pochodził ze znanej rodziny szlacheckiej. Studiował w Paryżu i we Włoszech. Był proboszczem w Sątopach, a od 1737 kanonikiem fromb. Jako beneficjum posiadał wieś Bugi k. Lidzbarka Warm.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 68.

1822 – Radca Komisji Ekonomicznej z Wystruci /Insterburg/ w piśmie do kanclerza Hardenberga wyraził opinię, że uwłaszczenie wzmogło aktywność i gospodarność chłopów, zwłaszcza tych, którzy posiadali odpowiednie umiejętności, a ich gospodarstwa zapewniały im utrzymanie. Ogół szlachty pruskiej był niechętny akcji uwłaszczeniowej .
>> KMW 1978, s. 254.

1864 – „Tygodnik Katolicki” podał, że proboszcz w Biesowie na Warmii sprzeciwił się zwiększeniu nabożeństw w języku niemieckim w tamtejszym kościele.
>> Jas. Ś, s. 139.

1923 – W Dąbrównie została aresztowana pod zarzutem szpiegostwa i osadzona w tamtejszym więzieniu – Emilia Sukertowa-Biedrawina. Groził jej wyrok do 7 lat, tak informowały ją władze niemieckie. Dzięki interwencji konsulatu RP w Olsztynie została po pewnym czasie zwolniona za kaucją i odstawiona spowrotem do granicy. Emilia Sukertowa-Biedrawina była znaną działaczką mazurską i folklorystką oraz redaktorką i wydawcą literatury dla Mazurów. Jej publikacje przed i po aresztowaniu czytane były po obu stronach kordonu.
>> Suker. Dawno, s. 67–81.

1933 – W majątku Górka k. Obornik zm. Stanisław Wilemski, ziemianin, lekarz, działacz społ. Studiował w Niemczech. Do Prus Wschodnich przybył ok. r. 1910. Przy pomocy działaczy wielkopolskich nabył majątek Brzeźno k. Dąbrówna ze świadomym zamiarem wzmocnienia żywiołu polskiego na Mazurach. Czynny w okresie plebiscytu, zmuszony do emigracji, mieszkał na Pomorzu a później w Poznańskiem.
>> Or. SBWMiP, s. 328.

1938 – Kancelaria Prymasa Polski powiadomiła Związek Polskich Towarzystw Szkolnych w Niemczech, że ks. Stanisław Witold Zuske został wyznaczony na prefekta w Gimnazjum Polskim w Kwidzynie.
>> Fil. Wopt., s. 146.

1939 – Odprawa Adolfa Hitlera z wyższymi dowódcami Wehrmachtu, na której wódz III Rzeszy powiedział m.in.: „…trzymam w pogotowiu swoje Totenkopfstandarte z rozkazem, aby bez litości i zmiłowania zabijały wszytkich mężczyzn, kobiety i dzieci. Polskę się wyludni i osiedli Niemcami”.
>> Wań. Wal., s. 196.

1941 – Dekret Adolfa Hitlera władza w okręgu białostockim przeszła w ręce administracji cywilnej, którą od 17.7.1941 kierował nadprezydent Prus Wschodnich gauleiter Erich Koch.
>> WiM zarys, s. 638.

1943 – W „Wilczym Szańcu” koło Kętrzyna gościli na zaproszenie fuerera najważniejsi dygnitarze III Rzeszy; celem spotkania były gratulacje z powodu ocalenia A. Hitlera. Wódz III Rzeszy poczuł się pewnie: „śmielej podejmował decyzje”. Spodziewał się, że gdy czas zdrady ma już za sobą, nastąpi pozytywny zwrot w wojnie, gdyż lepsi generałowie przejmą dowództwo.
>> Speer Wspom., s. 467–468.

1944 – W Chełmie ogłoszono wydrukowany w Moskwie manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, w którym m.in. czytamy: „Stawajcie do walki o powrót do Matki–Ojczyzny polskiego Pomorza, Śląska Opolskiego, Prus Wschodnich, o szeroki dostęp do morza, o polskie słupy graniczne nad Odrą”.
>> Ker. PKWN, s. 25; Wrzes. WiM, s. 356–357; KMW 1965, s. 88.

– Aresztowano pułkownika Clausa von Stauffenberga, który podłożył bombę, mającą unicestwić Adolfa Hitlera podczas narady w głównej kwaterze k. Kętrzyna. Zamachowiec powiedział aresztującym go gestapowcom: „Macie mnie dziś w swej mocy. Ale będę od was wolny poza czasem, w historii”.
>> Grzyb. Refl. I, s. 106.

1945 – W Gdańsku wznowienie działalności Towarzystwa Przyjaciół Nauki Sztuki. Uroczystość odbyła się w sali posiedzeń ratusza Starego Miasta. Towarzystwo rozszerzyło zasięg swego działania na obszar całego polskiego wybrzeża.
>> Rocz. Gd. 1954, XIII, s. 151.

– W Oliwie oddano do użytku pierwszą w Gdańsku wypożyczalnię książek.
>> Rocz. Gd. 1954, XIII, s. 164.

– W Olsztynie wielki wiec zorganizowany przez Komitet Porozumiewawczy Stronnictw Demokratycznych. Orderem Polonia Restituta został pośmiertnie odznaczony wielce dla polskości zasłużony mazurski poeta Michał Kajka. W pierwszym olsztyńskim kinie wyświetlano radziecki film „Czapajew”.
>> Łuk. Ol., s. 16.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę