19 lipca

1325 – Bp warm. Eberhard z Nysy wystawił ostatni w swym życiu dokument. W niespełna rok później rozstał się z tym światem.
>> Achr., s. 26.

1410 – Ciało poległego pod Grunwaldem w. mistrza Ulryka von Jungingen owinięte na polecenia króla Jagiełły w czyste prześcieradła, na wozie czworokonnym okryte purpurą, dotarło do Malborka i zostało tam pogrzebane w kaplicy św. Anny. Warto o tym wszystkim wiedzieć, gdyż literatura niemiecka, idąc za wymysłem kronikarza pruskiego przyjmowała, że król Władysław „zabitego w. mistrza kazał położyć przed swym namiotem wszystkim ludziom na pośmiewisko”.
>> Ku. BpG, s. 162; Jasien., Polska, s. 111.

– Król Władysław Jagiełło z głównymi siłami swych wojsk dotarł w rejon Morąga.
>> Dług. Rocz., XI, s. 149.

1569 – Podczas sejmu lubelskiego odbył się uroczysty hołd pruski. Książe Albert Fryderyk klęcząc otrzymał z rąk króla polskiego chorągiew z wizerunkiem orła czarnego, na którego piersiach wyhaftowane były litery „SA” i wyrecytował tekst przysięgi: „Ja Albert Fryderyk, książę pruski przysięgam, że Najjaśniejszemu Zygmuntowi Augustowi królowi polskiemu panu memu dziedzicznemu i jego następcom, królom i Koronie Polskiej będę wierny jak przystoi wasalowi. Tak mi Boże dopomóż i święta ewangelio”. Potem król uderzył go trzy razy mieczem i włożył mu na szyję łańcuch złoty.
>> Goł. Czasy, s. 80.

1577 – Stefan Batory, dążąc do utworzenia własnej floty, zażądał od Elbląga uzbrojenia 10 statków. Król zaznaczył, że w przypadku gdyby miasto nie posiadało własnych jednostek, to powinno wynająć obce. Chodziło o zniwelowanie przewagi Gdańska na wodzie. Leżało to w interesie Elbląga, gdyż tym samym wzrastały szanse uniezależnienia się od potężnego Gdańska.
>> Besa. SB, s. 193.

1634 – Papież Urban VIII zatwierdził fundację warm. kanonika Jana Preucka, który ustanowił w Rzymie stypendium dla 5–6 studentów z Warmii lub Prus na wydziałach filozofii, teologii i prawa kościelnego. W latach 1632–1861 skorzystało z tego stypendium 107 osób.
>> Obł. HDW, s. 77; Or. SBWPKiZM II, s. 92.

1640 – W katedrze fromb. odbył się pogrzeb Stefana Sadorskiego, który zasłużył się przede wszystkim tym, że dzięki swoim znajomościom i wpływom wykupił leżące w Prusach Książęcych dobra, do których należała Św. Lipka, utworzył fundację i osiedlił tu jezuitów. To dzięki niemu Św. Lipka mogła stać się ważnym miejscem odpustowym i miejscem misyjnym katolicyzmu na ewangelickie Prusy. Wg Tadeusza Opackiego „Sadorski pochowany został w nieistniejącym obecnie kościele św. Jana Chrzciciela w Reszlu”.
>> KMW 1995, s. 38–39; Or. SBWPKiZM II, s. 128–129.

1644 – Albrecht Fryderyk syn księcia Albrechta złożył w Lublinie hołd lenny Zygmuntowi Augustowi i obejmuje rządy w Prusach Książęcych.
>> Szos. Dzieje, s. 63; WiM zarys, s. 813.

1681 – Stany warmińskie powitały na polu pod Przykopem nowego bpa, którym został Michał Stefan Radziejowski. Proces osadzenia bpa Radziejowskiego na warmińskiej stolicy trwał ponad 4 lata, gdyż nie posiadał on indygenatu pruskiego, nie był kanonikiem warmińskim. A trzeba było jeszcze, by kapituła dokonała wyboru, by elekt otrzymał sakrę biskupią i by uzyskał prekonizację papieską.
>> Achr., s. 156–157.

1717 – Zm. Jan Chryzostom Drescher /ur. w Braniewie 1651/, kan. warm. Studiował w Królewcu, przeszedł na katolicyzm i kształcił się potem w Braniewie. Posługę duszpasterską świadczył w Lidzbarku Warm. /administrator parafii/, teolog bpa Michała Stefana Radziejowskiego, kazn. katedralny we Fromborku, od 1685 r. proboszcz w Królewcu. Po śmierci bpa Andrzeja Chryzostoma Załuskiego był jednym z kandydatów na biskupstwo warm.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 47.

1761 – Ustanowiono przepisy, zgodnie z którymi poszczególne cechy olsztyńskie świadczyły na rzecz kościoła parafialnego: drugie i trzecie okno utrzymywali szewcy, czwarte rzeźnicy, piąte kołodzieje i tokarze, szóste bednarze i wytwórcy kubków itd. Z tej kolejności można wysnuć pewne wnioski o znaczeniu poszczególnych grup rzemieślników w Olsztynie.
>> Wak. Ol., s. 111–112.

1764 – W Olsztynku ur. Krzysztof Celestyn Mrongowiusz /Mrongovius/, zm. 3.6.1855 w Gdańsku. /Stanisław Szostakowski podaje inną datę urodzin: 17.7.1764/. Mrongowiusz był obrońcą i popularyzatorem języka polskiego. Był także leksykografem, pisarzem, tłumaczem i wydawcą.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 45–47; Szos. Dzieje, s. 104–106; Bień. KCM.

1829 – Zm. landrat Pisza Ludwig Wilhelm Heinrichs. Jak podaje piska kronika, posiadł on sztukę osiągania celów służących dobru powszechnemu bez używania rozkazów, wykorzystując dobrą wolę mieszkańców. Nie brakowało mu też siły, rozwagi i uczciwości. Ludność życzyła sobie, by swą funkcję sprawował dożywotnio.
>> Toe, s. 360.

1831 – Z obozu w Schernen /rejon Kłajpedy/, gdzie zakwaterowano powstańców polskich po przekroczeniu pruskiej granicy, przeniesiono do miejscowości pobliskiej Aschenen 162 oficerów i 230 żołnierzy. Łącznie granicę przekroczyło 6573 oficerów i żołnierzy z 2764 końmi i 25 armatami.
>> Szos. PW, s. 50.

1870 – W Karlshefen/Wesen ur. Karl Georg Wilhelm Zuelch [zm. 31.08.1942 w Grabow /Melemburgia/], nadburmistrz Olsztyna. Studiował w Marburgu, Grefswaldzie i Getyndze. Odmówił oddania hołdu godłu Polski, umieszczonemu w miejsce zniszczonego na olsztyńskim konsulacie RP. Zmuszony zarządzeniem Komisji Międzysojuszniczej do opuszczenia Olsztyna.
>> Chł. Lud., s. 140.

1908 – Ks. Jakub Jagałła ur. w Kieźlinach k. Olsztyna /zm. 9.4.1934 w Rzymie/ został mianowany przełożonym domu zakonnego Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców w Adrianopolu /Turcja/. Pochodził z rodziny zasłużonej dla sprawy polskiej. Pełniąc wiele funkcji w zakonie, nigdy nie zapomniał o swym pochodzeniu i utrzymywał żywe kontakty z Warmią /np. korespondentem „Gazety Olsztyńskiej” był już od roku 1914/.
>> Or. SBWMiP, s. 135–136.

1929 – Na Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu wyruszył pieszo z Sząbruka na Warmii Augustyn Steffen /wówczas student Uniwersytetu Poznańskiego/, by w imieniu organizacji polskich w Prusach Wschodnich przekazać bratnie pozdrowienia i wyrazić dumę z osiągnięć w dziesiątą rocznicę odrodzenia się państwowości polskiej.
>> WiM 1989, nr 3, s. 9.

1941 – W obozie konc. Mauthausen–Gusen został zamordowany Edmund Stryp-Rekowski /ur. 13.9.1906 w Płotowie k. Bytowa/, nauczyciel, działacz oświat. Pochodził ze znanej rodziny działaczy kaszubskich. Absolwent seminarium nauczycielskiego w Tucholi. W ruchu polskim, niezależnie od pracy zawodowej, piastował wiele ważnych funkcji. W latach 1938–1939 był kierownikiem administracyjnym polskiego gimnazjum w Kwidzynie. Więziony w 4 obozach koncentr.
>> Or. SBWMiP, s. 300.

1942 – Bombardowanie Królewca. Samoloty nadleciały o godz. 1.00. Wojna zaczynała zaglądać w granice Prus Wschod.
>> KMW 1971 , s. 122.

1944 – Do Heiniego Lehndorffa, przebywającego na urlopie w Sztynorcie, dociera wiadomość, że następnego dnia dokonany zostanie zamach na Adolfa Hitlera. Jego zadaniem było udanie się do Królewca, gdzie miał nadzorować przejęcie władzy w dowództwie okręgu.
>> Doc. Dzieciństwo, s. 91.

– W pościgu za wycofującym się Wehrmachtem armia radziecka sforsowała rzekę Świsłocz, wkraczając na ziemie polskie, przybliżając się także do Prus Wschod.
>> Dol. Walki, s. 23.

1945 – Ministerstwo Administracji Publicznej powołało Biuro Studiów Osadniczo-Przesiedleńczych, /BSO–P/ i Radę Naukową dla Zagadnień Ziem Odzyskanych /RNdZZO/.
>> KMW 1967, s. 337.

– W stoczni gdańskiej ustawiono na fundamentach i uruchomiono pierwszą tokarnię o napędzie ręcznym.
>> Stocznia Gd, s. 14.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę