12 czerwca

1413 – Komisarz króla rzymskiego, licencjat obojga praw, Benedykt Makrai, ogłosił w Krakowie orzeczenie, zgodnie z którym pod karą 10 tys. grzywien zobowiązał stronę polską i Krzyżaków do zachowania „status quo” w sporze granicznym na Mazowszu, aż do czasu ogłoszenia końcowego wyroku.
>> KMW 1996, s. 360.

1520 – Wszedł w życie dwutygodniowy rozejm w wojnie polsko-krzyżackiej. Był podpisany przez dowódców polskich „in castris ante Kynsbergk” /Królewiec/ 6.6.1520 r.
>> Bis. WP, s. 186, 188, 237.

1560 – Zaczął obowiązywać edykt królewski w sprawie unifikacji monetarnej Prus Książęcych i Królewskich z Koroną.
>> Mał. DcP, s. 119.

1584 – zmarł Michał Konarski, kustosz katedry fromborskiej, oficjał elbląski, przeznaczył w swym testamencie znaczne sumy na stypendium dla kształcącej się młodzieży.
>> Or. SBWPKiZM, I, s. 137; Sz. DW, s. 367.

1627 – Książę pruski Jerzy Wilhelm przebywał w „domku myśliwskim” w Krutyni.
>> Toe., s. 176.

1696 – W Braniewie zmarł Mikołaj Krajewski /urodził się na Warmii lub w Prusach Książ./, jezuita, ślusarz, administrator majątków ziemskich zakonu w Reszlu i Braniewie.
>> Or. SBWPKiZM, II, s. 250.

1704 – W języku polskim i niemieckim ogłoszono edykt króla Prus, który na proboszczów nakładał obowiązek odprawiania nabożeństw przed – i po południu w każdą niedzielę i surowego przestrzegania udziału w niedzielnych ceremoniach wszystkich parafian.
>> Toe., s. 291.

1723 – Król pruski zarządził połączenie w jednym urzędzie magistratu i sądu. Postanowienie to miało na celu ułatwienie i polepszenie zarządzania policją i wymiarem sprawiedliwości.
>> Toe., s. 271.

– Komisariat Rządu pruskiego przyznał dotychczasowemu „miasteczku” Szczytno pełne prawa miejskie. Ustanowiony regulamin powodował, że władzę sprawował teraz magistrat z burmistrzem na czele.
>> Szczyt., s. 185.

1794 – Rada Najwyższa Narodowa ogłosiła „za niepewne zabory pruskie” wymuszone na sejmie grodzieńskim. Była więc w tym dokumencie mowa tylko o drugim rozbiorze. O Warmii dyplomatycznie nie wspominano, nie chcąc zrażać Austrii. Nadal jednak sztabowcy insurekcji myśleli o dywersji na obszar Prus Wschodnich.
>> KMW 1995, s. 127.

1807 – Pod Pruską Iławką armia polska po forsownym marszu odbywa defiladę przed cesarzem Francuzów.
Rocz. Gd. 1932, VI, s. 234.

1826 – W Ociążu /Wielkopolska/ urodził się Erazm Parczewski, zmarł 12.7.1915 w Belnie k. Świecia, ziemianin, działacz społ.-narod. w zaborze pruskim. Działał m.in. w Prusach Zach. i na Warmii.
>> Or. SBWMiP, s. 245–246.

1832 – Władze pruskie pomiędzy przygraniczną wsią Osiek i Gardeja siłą zmuszali polskich powstańców do „przyjmowania łaski cara”. Polacy stawili bierny opór, nie chcąc przechodzić przez granicę do Kongresówki. Polała się krew. Nawet rannych załadowano na wozy i przekazano straży granicznej Królestwa Polskiego.
>> KMW 1993, s. 90.

1892 – W Barczewku odbył się wiec polski. Zgromadzeni żądali nauki religii w szkołach w języku polskim. W zebraniu uczestniczyło ponad 100 osób.
>> Wak. Przeb., s. 134.

1901 – Władze niemieckie wytoczyły proces red. Stanisławowi Paszlińskiemu. Akt oskarżenia zarzucał mu, że w „Gazecie Ludowej” rzekomo podburzał Mazurów przeciwko niemieckim właścicielom ziemskim. Sąd uniewinnił S. Paszlińskiego.
>> Or. SBWMiP, s. 246.

1920 – W Ostródzie urządzono wiec polski. Niemieccy szowiniści uniemożliwili jego odbycie. Przeszkadzano okrzykami i chóralnym śpiewem „Deutschland, Deutschland …”. Zaczepiano i bito zgromadzonych. Policja niemiecka uspokajała napastników, ale skutku nie było. Zajścia trwały od 3 godz. po południu do 11 wieczorem. Oddział polskich „Sokołów” okazał się zbyt słaby, by opanować sytuację.
>> Staw. Pl., s. 338; KMW 1981, s. 351.

1930 – W Jarotach k. Olsztyna otwarta została Prywatna Katolicka Szkoła z polskim językiem wykładowym. Istniała do 31.8.1939 r. Liczba uczniów wahała się przez cały okres istnienia od 9–12.
>> KMW 1993, s. 440.

1945 – Zarząd miasta Olsztyna przejmuje z rąk sowieckich władz wojskowych rzeźnię miejską. Obiekt był wybudowany w 1941 r. Wszystkie urządzenia zostały zdemontowane i wywiezione do ZSRR w ramach odszkodowań wojennych
>> Sik. Galop., s. 162.

– W Olsztynie rozpoczął działalność cech fryzjerów i perukarzy.
>> Łuk. Ol., s. 15.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę