11 lipca

1257 – Papież Aleksander IV przyznał Krzyżakom w Prusach odpusty analogiczne jak te, z których korzystali krzyżowcy, zdążając do Ziemi Świętej.
>> KMW 1980, s. 10.

1355 – Przeczuwając bliską śmierć, bp warm. Jan z Miśni sporządził testament, fundując 3 wikarie w katedrze fromborskiej.
>> Achr., s. 36.

1367 – W Elblągu odbył się zjazd, w którym wzięli udział także przedstawiciele miast niderlandzkich i wendyjskich. Podjęto uchwałę przeciw Danii.
>> KMW 1988, s. 223.

1410 – Wojska Jagiełły spod Kurzętnika wróciły pod Lidzbark Welski, gdzie połączyły się z taborem i pomaszerowały do Wysokiej pod Działdowem. Armia przebyła tego dnia około 42 kilometrów.
>> Nadol. Gr., s. 92–93; Ku. BpG, s. 113, 117.

1525 – Książę Albrecht pisze do biskupa warmińskiego, donosząc o tajnych knowaniach i zgromadzeniach różnych „bezpobożnych ludzi”. Rządzący jeszcze nie byli pewni, lecz już przeczuwali, że w Prusach sytuacja społeczna staje się coraz bardziej napięta, a wybuch powstania chłopskiego coraz bliższy.
Przekonanie to rodziło się także stąd, że w tym czasie znacznie wzrosła liczba skarg zanoszonych do Królewca przez ludność wiejską.
>> Zi. Powstanie, s. 91.

1535 – Król Zygmunt Stary wystawił nominację indygenatu pruskiego dla swego lekarza Jana B. Solfy, przewidując go na beneficja kościelne w Prusach. Fakt ten spowodował kontrowersje z kapitułą warmińską, gdy Solfa został prepozytem warmińskim. Istniało bowiem przekonanie, że szlachectwo pruskie nabywane jest nie przez nominację, lecz przez fakt urodzenia się w Prusach. Nieodzowna była też znajomość języka niemieckiego.
>> Sz. DW, s. 104.

1589 – Jan Rybiński, pierwszy lektor języka polskiego w Gimnazjum Gdańskim, obejmując swój urząd wygłosił mowę o użyteczności języków w ogóle, a języka polskiego w szczególności. Została ona wydana w osobnym druku w oficynie Jakuba Rhodego.
>> Rocz. Gd. 1956–1957, nr XV–XVI, s. 102.

1609 – Książę pruski elektor Jan Zygmunt listem pisanym w Królewcu rekomenduje angielską trupę aktorów pozostających w jego służbie: „Elektor brandenburski poleca aktorów elektorowi saskiemu Johna Spencera, angielskiego muzykanta, którego rekomendował książę szczeciński Franciszek; przebywał on tu pewien czas na dworze i jego muzykowanie bardzo przypadło elektorowi do gustu”.
>> KMW 1989, s. 25.

1628 – Książę Jerzy Wilhelm spotkał się w Szczytnie z polskim królewiczem Władysławem /późniejszy król Władysław IV/. Źródło nie podaje, jakie sprawy omawiano, można jedynie z dużym prawdopodobieństwem mniemać, że zabawiano się łowami.
>> Toe., s. 176.

1640 – Trupa aktorów angielskich /7 osób wymienionych z nazwiska/ otrzymała drukowany patent datowany w Królewcu, w którym obok b. pozytywnej oceny kunsztu aktorskiego znajdowało się polecenie i prośba, by i w innych księstwach chroniono ich od przygód i przyjmowano z szacunkiem, na jaki zasługują. Polecający dokument własnoręcznie podpisał Jerzy Wilhelm „z Bożej Łaski Murgrabia i Książę Brandenburski”.
>> KMW 1989, s. 29–30.

1774 – W Lesznie Wlkp. ur. Jan Teodor Wojde /Woyde/, zm. 28.8.1838 w Królewcu, ks. ewangel., teolog, dyrektor Seminarium Polskiego w Królewcu.
>> Or. SBWMiP, s. 334.

1794 – O godzinie 9 rano Działdowo nawiedzone zostało pożarem, który przez 5 godzin prawie doszczętnie strawił miasto. Ocalał jedynie zamek i kilkanaście kamieniczek. Przyczyna pożaru nie została ustalona.
>> Dział., s. 104.

1805 – W Nidzicy zm. Jan Wilhelm Alexius /Aleksjusz/, ur. 6.11.1735 w Kobułtach k. Szczytna, ks. ewangel., tłumacz, pisarz. Studiował w Królewcu. Posługę kapłańską pełnił w Nidzicy. Jako jeden z pierwszych pisał dla ludu mazurskiego utwory świeckie w języku polskim o charakterze moralizatorskim /m.in. „Gorzkie żale ubogiej grzesznicy Ewy Turkowej rodzonej Cybulszczanki, z Burdąga w Jedwabieńskiej parafii, która z przyczyny otrucia własnego małżonka mieczem stracona została 27-go maja r. 1791”.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 5.

1838 – W Giżycku ur. Wojciech Kętrzyński /zm. 15.1.1918 we Lwowie/, polski historyk, działacz społecz. i politycz., dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Zgermanizowany Mazur z pochodzenia. Dla uczczenia jego pamięci miasto Rastenburg zostało nazwane Kętrzynem.
>> Or. SBWMiP, s. 155–156; Kętrz. Z księgi, s. I–XLVII; Kron. XX, s. 223.

1844 – Rodowity Niemiec spod Kętrzyna Karol Klein nauczyciel w Głuchu k. Wielbarka po raz drugi napisał podanie do swoich władz zwierzchnich, prosząc o przeniesienie go do innej szkoły. W Głuchu wszyscy mówili po polsku, a on nie znał tego języka. Klein chciał być dobrym nauczycielem. Obawiał się, że zanim nauczy się polskiego, wiele dzieci opuści szkołę nie znając religii, co byłoby „sprzeczne z naturą” – twierdził. Rzadki przypadek, kiedy upór i szlachetność szły w parze. Władze przychyliły się do prośby Kleina, Głuch otrzymał nauczyciela dwujęzycznego.
>> Mart. Coś, s. 140.

1872 – Pelpliński „Pielgrzym” donosi, że władze zaboru rosyjskiego próbują zniechęcać pątników zdążających i powracających do Gietrzwałdu na Warmii: zatrzymywano na granicy, do przechodzących nielegalnie strzelano, powracającym rekwirowano gietrzwałdzkie dewocjonalia. Graniczne utrudnienia wprowadziły także władze pruskie.
>> Jas. Ś., s. 238.

1889 – W Bydgoszczy ur. Johannes /Hans/ Luettschwager /zm. 20.4.1983 w Gaiberg koło Heidelbergu/, nauczyciel zoolog niemiecki. Wybitny znawca ptaków z okolic Gdańska. Studiował we Wrocławiu. Był nauczycielem w semin. nauczycielskim w Elblągu, oraz w Gimn. św. Jana w Gdańsku. Obserwacje swe przeprowadzał na obu mierzejach i na jeziorze Drużno. Po 1945 r. w Kolonii kierował muzeum zoologicznym tamtejszego uniwersytetu.
>> KMW 1987, s. 63.

– W Długopolu k. Bystrzycy Kłodzkiej zm. Karol Fryderyk Wilhelm Altmann /ur. 24.5.1824 w Popowicach k. Wrocławia/, ks. ewangel., kaznodzieja i wydawca. Studiował we Wrocławiu. Osiadł w Odolanowie k. Ostrowa Wlkp. jako kapłan polski i niemiecki. Badacz reformacji. Utrzymywał kontakty z Wojciechem Kętrzyńskim i Marcinem Gerssem. Gromadził polskie druki ewangel. w tym i z Prus Wschodnich.
>> Or. SBWMiP, s. 42.

1894 – W Wielkopolsce ur. Jan Lewandowski, działacz społ. i oświat. Działał wśród Polonii zachod.niemieckiej. W 1935 roku przeniesiony do Kwidzyna, nadzorował z ramienia Banku Słowiańskiego w Berlinie budowę gmachu dla gimnazjum polskiego. W Kwidzynie reaktywował i został wiceprezesem oddz. Zw. Polaków w Niemczech. W latach 1935–1939 był intendentem i administratorem internatu kwidzyńskiego gimnazjum. Aresztowany razem z uczniami i nauczycielami więziony w obozach koncentracyjnych. Po 1945 r. osiadł w Kanadzie.
>> Or. SBWMiP, s. 185.

1896 – W Poznaniu zm. Franciszek Dobrowolski /ur. w Suchympniu k. Płocka 20.7.1930/, prawnik, działacz narod. redaktor. W czasie powstania styczniowego naczelnik powiatu rawskiego i członek Rządu Narodowego. Zesłany na Syberię. Po powrocie mieszkał w Dreźnie, a potem w Poznaniu. Niezmordowany w walce o prawa Polaków nie tylko w Wielkopolsce, lecz i na Śląsku, i na Warmii i Mazurach. Współpracował z Wojciechem Kętrzyńskim. Wspomagał „Gazetę Lecką” Marcina Gerssa.
>> Or. SBWMiP, s. 87.

1919 – Uchwalono ustawę o osadnictwie na wschodzie. Chodziło o parcelację źle zagospodarowanych majątków junkierskich i zagęszczenie zaludnienia. Akcja rozwinęła się dopiero po 1929 r., a szczególnie po 1933 roku, lecz już na innych zasadach.
>> KMW 1963, s. 381.

1920 – Plebiscyt w Prusach Wschodnich. Ogromna ilość ludzi spiesząca do urn wyborczych ostentacyjnie wymachiwała kartkami z napisem „Ostpreussen”. Biedni sterroryzowani ludzie, w ten sposób czyniąc chcieli ratować siebie i rodziny przed gwałtami, jakich ostatnio doświadczyli od niemieckich band, i przed zemstą, jaką im grożono po plebiscycie. Nawet optymiści nie wierzyli w sukces. Komisarze plebiscytowi, Anglik i Włoch, preferowali stronę Niemiecką. Niemiecka była policja i administracja. Sprowadzono 40 000 Niemców z zachodu. Działaczy polskich zamykano, zebrania rozpędzano, prasę konfiskowano. Zaciążył także fakt uwikłania się Polski w wojnę na wschodzie i katastrofalna sytuacja gospodarcza młodego państwa polskiego. Na Warmii i prawobrzeżnym Powiślu za Polską padło zaledwie 10% głosów, a na Mazurach tylko 2%.
>> Wak. Ol., s. 322–323; Ter. z dziejów, s. 103; Rocz. Dział. 1999, V, s. 36.

1922 – W sali ówcześnie polskiego hotelu „Continental” w Gdańsku zapadła uchwała o powołaniu Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki.
>> Rocz. Gd. 1954, XIII, s. 149.

1930 – W Działdowie odbyło się spotkanie działaczy plebiscytowych, którzy zmuszeni zostali do opuszczenia Prus Wschod.
>> Mał. In., s. 314.

W Skajbotach k. Olsztyna otwarto prywatną szkołę polską.
>> Łuk. IV, s. 186.

1931 – Liga mocarstwowej Polski urządziła na Działdowszczyźnie imprezę o szumnej nazwie „Bieg szlakiem Jagiełły”, w programie było odsłonięcie pomnika w Uzdowie. Po tej uroczystości suto zakrapiany obiad w działdowskim Hotelu Polskim. Organizatorzy szybko się wynieśli, zapomnieli zapłacić rachunek, także osoby, które pracowały przy uzdowskim pomniku nie otrzymały wynagrodzenia. Sam pomnik zaczął się rozsypywać, bo z podłych materiałów został wykonany. Starostę działdowskiego karnie przeniesiono na Polesie.
>> Suker. Dawno, s. 188–189.

1935 – W Monasterzu k. Jarosłąwia ur. Mirosław Smerek /zm. 19.03.1995 w Olsztynie/, artysta malarz. Studiował na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu. Kolorysta /olej, krajobrazy miast i pejzaże/.
>> Chł. Lud., s. 107.

1939 – Gestapo skonfiskowało numer „Gazety Olsztyńskiej”. W lipcu była to już piąta ingerencja w wewnętrzne sprawy tego pisma.
>> Wach. Placówka, s. 110.

1942 – Za tajną działalność na rzecz państwa polskiego został skazany na ścięcie toporem Maksymilian Golisz, nauczyciel, działacz społecz. i polityczny Polonii w Niemczech /T. Filipowski podaje datę 11.07.1942, natomiast T. Oracki – 10.07.1942/.
>> Fil. Wopt, s. 35; Or. SBWMiP, s. 116.

1944 – Zapis pamiętnikarski o zamiarze zamachu na Adolfa Hitlera. Akcja została odwołana. Odwołana została także próba 15 lipca 1944. Obie w ostatnich minutach przed realizacją.
>> Wasilicz. Dzienniki, s. 215.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę