Beata Brokowska, Fundacja im. Bronisława Sałudy, prezentuje reprint historycznego wydania „Gazety Olsztyńskiej”
To była lekcja historii inna niż wszystkie. Uczniowie nie tylko wysłuchali opowieści o Warmiakach, którzy w okresie międzywojennym działali w obronie polskości w Prusach Wschodnich, ale też usłyszeli ich głosy.
Organizatorami spotkania 19 listopada 2025 r. była Fundacja im. Bronisława Sałudy oraz Archiwum Państwowe w Olsztynie, gdzie odbyła się nietypowa lekcja historii.
Głosy działaczy nie tylko z Warmii
Uczniowie Zespołu Szkół Ekonomiczno-Handlowych w Olsztynie im. Polaków spod znaku Rodła wysłuchali głosów kilkorga przedwojennych działaczy. Byli to Maria Zientara-Malewska (1894-1984) – poetka, pisarka, nauczycielka; Władysław Gębik (1900-1986) – założyciel i dyrektor Polskiego Gimnazjum w Kwidzynie; Pelagia Stramkowska (1915-2006) – pracownica redakcji „Gazety Olsztyńskiej”, gdzie prowadziła m.in. księgarnię; Otylia Teszner-Grothowa (1909-1999), przedszkolanka; Władysława Knosała (1908-1997) – nauczycielka; Jan Boenigk (1903-1982) – nauczyciel i kierownik Polsko-Katolickiego Towarzystwa Szkolnego.
Prezentację i pokaz przygotowała Fundacja im. Bronisława Sałudy, która realizuje projekt “Radio Historia. Internetowe Radio z Warmii i Mazur”, zawierający nagrania świadków historii, które zostały udostępnione przez Archiwum Państwowe.
Dr Marta Zbrzeźniak, kierownik działu popularyzacji zasobu archiwalnego w Archiwum Państwowym, opowiedziała, w jakich warunkach społecznych, politycznych i kulturowych żyli Polacy w Prusach Wschodnich w okresie międzywojennym. Ten wstęp pozwolił uczniom na zrozumienie sytuacji, w jakiej Warmiacy zakładali polskie szkoły, przedszkola, jak organizowali działania kulturalne, by być blisko polskości. Natomiast dziennikarka Beata Brokowska z Fundacji im. Bronisława Sałudy przedstawiła sylwetki bohaterów, pokazała archiwalne materiały z nimi związane, np. autograf Marii Zientary-Malewskiej, czy reprint pierwszego wydania „Gazety Olsztyńskiej” z 16 kwietnia 1886 roku. W programie wydarzenia znalazły się m.in.: prezentacja archiwalnych nagrań, spotkanie z twórcami projektu, dyskusja o historii Warmii i Mazur, omówienie metod digitalizacji materiałów historycznych. Na zakończenie uczestnicy wzięli udział w quizie wiedzy historycznej.
Od dramatu do anegdoty
Uczniowie po spotkaniu dzielili się swoimi opiniami: – To była bardzo ciekawa lekcja historii. Usłyszeliśmy głosy ludzi, których nazwiska znamy, bo byli Polakami spod znaku Rodła, a więc są patronami naszej szkoły – podkreślali. – Na spotkaniu dowiedzieliśmy się o ciekawych wydarzeniach z ich życia, bo każdy dźwięk był opowieścią, czasami dramatyczną, czasami anegdotyczną z czasów przedwojennych.
Bliżej historycznych postaci
Spotkanie miało wymiar edukacyjny, stanowiąc doskonałe uzupełnienie lekcji historii. Szczególną rolę odegrała prezentacja archiwalnych nagrań w ramach projektu „Radio Historia. Internetowe Radio z Warmii i Mazur”, bo młodzież usłyszała głosy patronów swojej szkoły oraz olsztyńskich ulic, którzy mówili o życiu na Warmii przed II wojną światową. Projekt „Radio Historia. Internetowe Radio z Warmii i Mazur” „współbrzmiał” z młodymi słuchaczami, udowadniając, że historia opowiedziana z perspektywy osobistych doświadczeń jest ciekawa. Uczniowie mieli ponadto możliwość natychmiastowego sprawdzenia wiedzy, co z pewnością przyczyniło się do ugruntowania przyswojonych informacji. Młodzież została zainspirowana do dalszego pogłębiania wiedzy i aktywnego uczestnictwa w dialogu o przeszłości regionu.
Podczas spotkania prowadzący kilkakrotnie podkreślali, że projekt „Radio Historia. Internetowe Radio z Warmii i Mazur” powstał dzięki wsparciu Krajowego Planu Odbudowy, natomiast w prezentacji wykorzystano slajdy oznaczone zgodnie ze Strategią komunikacji KPO, w tym logotypy i wymagane emblematy.
Dzięki temu spełniono wymogi informacyjne wynikające z Umowy i Księgi Identyfikacji Wizualnej KPO, a uczestnicy otrzymali czytelną informację o źródle finansowania projektu.
Dr Marta Zbrzeźniak, Archiwum Państwowe w Olsztynie, Beata Brokowska, Fundacja im. Bronisława Sałudy
Wprowadzenie do spotkania „Radio Historia”
Uczniowie Zespołu Ekonomiczno-Handlowych w Olsztynie im. Polaków spod znaku Rodła (klasa IV Technikum Informatycznego nr 2 wraz z opiekunem) na spotkaniu „Radio Historia” 19 listopada w Archiwum Państwowym w Olsztynie
Projekt został zrealizowany dzięki wsparciu Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, w ramach Inwestycji A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.
Red.