9 października

1414 – W Brodnicy podpisane zostało zawieszenie broni pomiędzy Polską a Krzyżakami. Orędownikiem pokoju był papież Jan XXIII, rozejm został zawarty na 2 lata.
>> KMW 1962, s. 534; KMW 1966, s. 58.

1454 – Wielki mistrz krzyżacki w obliczu trudności finansowych, w jakich znalazł się zakon, zawarł z zaciężnymi zakonu porozumienie, na mocy którego w wypadku nieuregulowania zaległego żołdu załogi mogą zająć zamki, będące własnością Krzyżaków.
>> Wap. I, s. 349.

1466 – Drugi pokój toruński. Do Polski włączone zostały Prusy Królewskie wraz z Warmią. Pod władztwo polskie dostała się cała diecezja chełmińska i warmińska, a ponadto w wojew. Malborskim część diecezji pomezańskiej, lecz bez stolicy tej diecezji, mieszczącej się w Kwidzynie. Zmiany te zapoczątkowały przyszłe uniezależnienie się diecezji warmińskiej i chełmińskiej od zależności metropolitarnej Rygi.
>> KMW 1996, s. 35.

1479 – W. mistrz krzyżacki Truchsses von Wetzhausen złożył hołd królowi polskiemu. Jedne źródła informują, że fakt ten miał miejsce w Krakowie, inne, że w Nowym Mieście Korczynie.
>> Mał. DcP, s. 31; WiM, zarys, s. 190; KMW 1988, s. 238.

1520 – Armia zaciężnych zorganizowana w Niemczech idzie na pomoc Krzyżakom (właśnie przeprawiła się przez Odrę we Frankfurcie). W. mistrz Albrecht czyni przegląd własnych sił w Pokarminie, dokąd z Królewca transportuje się krzyżacką artylerię.
>> Bis. WP, s. 314, 316, 330, 331, 416, 481.

1525 – Z Królewca udała się do Księcia Albrechta delegacja złożona z 3 burmistrzów, rajców i przedstawicieli pospólstwa. Książę Albrecht przebywał wówczas w Pasłęku (wracał z zachodu). Delegatom z Królewca chodziło o przedstawienie Albrechtowi wydarzeń w Sambii i Natangii w innym świetle, niż czyniła to kamaryla dworska, która odpowiedzialnością za chłopski bunt próbowała obciążyć mieszczan.
>> Zi. Powstanie, s. 134.

1566 – W Knipawie-Królewcu rozpoczął się proces kryminalny nowych radców, którym przewodził Paweł Skalich. Ich działalność ( był im przychylny książę Albrecht) zmierzała do wytworzenia niekorzystnej dla Korony sytuacji jako suwerena. Sprzyjający Polsce radcowie znaleźli schronienie w rezydencji biskupów warmińskich. Proces trwał do 28. 10. 1566 r.
>> Sz. DW, s. 89.

1656 – Wspomagający Polskę Tatarzy wtargnęli na obszar starostwa ełckiego. W parafii Ostrykół polowanie na jasyr. Uwięziono 1326 osób a 95 zabito. Złupione zostało miasto Ełk wraz z kościołem. W perzynę obrócono także tamtejszą szkołę prowincjonalną.
>> Toe., s. 225, 294; KMW 1995, s. 241; Orł. Il. przew., s. 96.

1680 – Na sejmiku lidzbarskim ustanowiono szczegółowe zasady funkcjonowania skarbca diecezjalnego, określając liczbę skarbników oraz zasady przyjmowania i wydawania pieniędzy. Skarbnicy nie mieli uprawnień kontrolnych, które przysługiwały wyłącznie biskupowi.
>> Sz. DW, s. 132.

1686 – Odnowiony został dokument lokacyjny wsi Zagony w komorze Orneckiej o powierzchni 55 łanów. Zastosowany stereotypowy zwrot „nadajemy na prawie chełmińskim na zawsze” najprawdopodobniej dotyczył wyłącznie gruntów stanowiących uposażenie sołtysa.
>> Sz. DW, s. 253.

1705 – W Prusach Książęcych pozwolono na warzenie piwa wszystkim mieszczanom. Z browaru miejskiego i jego urządzeń korzystano według ustalonej kolejności.
>> Rez. OL. 1972, X, S. 232.

1710 – W Braniewie zm. Jan Brictius (Briccius, Brix, Brykcjusz), ur 4.04.1654 w Reszlu, dr teologii, pisarz, pedagog jezuicki. Wykładał w Pułtusku, Pińsku, Braniewie i Wilnie. Był misjonarzem w Królewcu.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 28.

1794 – Wojska polskie wymaszerowują z Bydgoszczy w kierunku Torunia. W trakcie tej operacji generał Jan Dąbrowski otrzymał wiadomość o klęsce pod Maciejowicami.
>> Powstanie, s. 66.

1807 – Opublikowany został edykt, odnoszący się także do własności szlacheckiej, o ułatwieniach w obrocie ziemią. Najważniejszym postanowieniem tego zarządzenia było zniesienie poddaństwa osobistego.
>> KMW 1966, s. 528-529.

1817 – Rejencja Królewiecka wydała okólnik o przeprowadzeniu comiesięcznych obław policyjnych, w tym celu chwytania ukrywających się robotników i osób niezameldowanych. Schwytani byli przekazywani do dyspozycji starostów.
>> KMW 1965, s. 629.

1845 – Julian Klaczko, członek polskiej organizacji wolnościowej, wyjechał rzekomo w celu odwiedzenia rodziców z Królewca do Wilna. Był to pretekst, gdyż przy okazji spotkań rodzinnych nawiązywano łączność, ustalając zasady współpracy między polskimi spiskowcami zamieszkałymi w Prusach Wschód. i na Litwie.
>> Szos. PW, s. 145-146.

1846 – Nielegalnie wyjechał z Królewca do Francji Rufin Piotrowski. Był Ukraińcem, który uciekł z syberyjskiej katorgi. Odległość ponad 5000 km odbył posiadając wszystkiego oszczędności w wysokości 150 rubli. Podróż trwała pół roku. Był bez żadnych dokumentów. W Królewcu aresztowany, a następnie uwolniony dzięki staraniom „szlachetnych” mieszkańców Królewca. Gdy rząd carski zażądał wydania Piotrowskiego, ten otrzymał pomoc w ucieczce do Paryża, gdzie stanął 22.10.1846 r.
>> Bar. Kier., s. 154-155.

1861 – W Dobrowsken ur. Alfred Lotzin, zm. 3.08.1945 w Koszalinie. Lekarz chirurg. W 1904 roku utworzył w Olsztynie własną klinikę chirurgii przy dzisiejszej ulicy Partyzantów. Był uznanym autorytetem swej specjalności. Zdążył opuścić Olsztyn tuż przed zajęciem miasta przez kawalerzystów gen. Oślikowskiego. Osiadł w Koszalinie, gdzie był bardzo aktywnym lekarzem. Zginął w niewyjaśnionych okolicznościach.
>> Chł. Lud., s. 68.

1885 – W Paryżu ur. Adam Uziębło (zm. 1.03.1971 w Warszawie), publicysta i krytyk literacki, działacz niepodległóściowy i socjalistyczny. Studiował we Lwowie. Od czasów przedplebiscytowych zawiązany z działalnością na rzecz Polonii w Prusach Wschód. Znaczna część jego publikacji dotyczyła problemów Pomorza oraz Warmii i Mazur.
>> Or. SBWMiP, s. 319.

1909 – W Brodowie k/Działdowa ur. Robert Małłek (zm. 8.12.1939 zamordowany przez hitlerowców w lesie pod Komornikami), nauczyciel.
>> Or. SBWMiP, s 208.

1912 – W Czelabińsku ur. Mieczysław Starkiewicz (zm. w Warszawie 17.04.1985). Studiował w Wilnie. Od 1 czerwca 1945 roku w Malborku, gdzie w szpitalu miejskim zorganizował oddział chirurgiczny. Był ordynatorem oddziału chirurgicznego i położniczo- ginekologicznego w Morągu od lutego 1946. Na odpowiedzialnych stanowiskach pracował także w Barczewie, Szczecinie i Warszawie.
>> Rocz. Med. 1997, s. 157-158.

1919 – Delegacja Niemców z Działdowszczyzny dotarła do gen. Charles Duponta członka komisji do spraw granicy wsch. Niemiec na konferencji pokojowej w Paryżu, szefa misji wojskowej w Polsce, prosząc, by ziemia działdowska została włączona do obszaru plebiscytowego.
>> Staw. Pl., s. 507.

1920 – Rzekomo „zbuntowany” gen. Lucjan Żeligowski zajął Wilno i Litwę Środkową. Po czasie jednak Józef Piłsudski mówił: „Trzeba było stworzyć nowe fakty dokonane. Natenczas przyszła akcja gen. Żeligowskiego, który działał pod moim dowództwem i z mojego wyraźnego polecenia”.
>> Kolb. Kres, s. 170-171; Kron. XX, s. 269; Rusz. II, s. 96.

W sali uniwersytetu im Adama Mickiewicza w Poznaniu odbył się koncert organowy urodzonego na Warmii kompozytora Feliksa Nowowiejskiego.
>> Boe. FN, s. 77.

1927 – Marszałek Józef Piłsudski przybył do Wilna na uroczystości związane z kolejną rocznicą „buntu” gen. Lucjana Żeligowskiego. Zaostrzyło to napięcie między Polską a Litwą.
>> Kron. XX, s. 378; Mak. Litwini, s. 198-199.

1928 – Poselstwo RP W Berlinie wystąpiło do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie o przyznanie środków finansowych na wykupienie od Pieniężnych w Olsztynie „Gazety Olsztyńskiej” i wydawnictwa wraz z drukarnią. Zamierzono zamienić profil „Gazety Olsztyńskiej”, tak aby mogła ona oddziaływać także na zamieszkałych w Prusach Wschodnich ewangelickich Mazurów.
>> Wak. GO, s. 269.

1933 – Prezydent RP odznaczył Medalem Niepodległości mazurskiego działacza politycznego i oświatowego Jana Majkowskiego, który za działalność w okresie plebiscytu zmuszony został do opuszczenia stron rodzinnych; osiedliwszy się w Działdowie, dalej prowadził pracę uświadamiającą wśród Mazurów. Medalem Niepodległośći został odznaczony także Józef Wydorski (pseud. Hans Neuman) urodzony we Frejtach k/Pasymia. Od roku 1918 pracownik polskich służb wywiadowczych. Aresztowany jako szpieg w Welawie (1920), maltretowany „w sposób wprost nieludzki”, zwolniony bo winy mu nie udowodniono.
>> KMW 1994, s. 312, 313.

– Tym samym medalem pośmiertnie odznaczeni zostali ponadto: Bogumił Labusz ur. w Hosębarku k/Szczytna, działacz mazurski, współorganizator Mazurskiej Partii Ludowej. Był rolnikiem, odznaczał się niespotykaną wprost odwagą cywilną. Bogumił Linka- bohaterski trybun mazurski, uczestnik delegacji Mazurów do Paryża, gdzie domagał się przyłączenia Mazur do Polski. Zamordowany przez bojówkę niemieckich szowinistów. Medal Niepodległości został przez prezydenta RP przyznany ks. Walentemu Barczewskiemu proboszczowi z Brąswałdu za jego narodową, polityczną i oświatową działalność na rzecz polskości na Warmii.
>> Kmw 1994, s. 309, 310.

1939 – W lesie bagińskim k/Nowego Dworu Bratiańskiego Selbstschutz zamordował 6 Polaków. Zwłoki zakopano w miejscu egzekucji, a po jakimś czasie (jesienią 1944 r. ) odkopano i wywieziono w nieznanym kierunku.
>> Dat. 55 dni, s. 527.

1940 – W „Dzienniku Polskim”, wychodzącym w Krakowie ukazały się przemówienia Eugeniusza Kwiatkowskiego wygłoszone na posiedzeniu emigracyjnej Rady Narodowej, dotyczącego państwowej przynależności Prus Wschodnich po zakończeniu II wojny światowej. Zagadnienie było rozpatrywane zarówno od strony bezpieczeństwa Polski i Europy, jak i od strony historycznej, etnicznej oraz etycznej.
>> KaP, s. 161-162.

1944 – Nastąpiło zagrożenie odcięcie w Kurlandii grupy Armii „Północ” przez Armię Czerwoną. Dowództwo Werhmachtu proponuje wycofanie się do Prus Wschodnich, korzystając z tego, że rosyjskie w rejonie Kłajpedy są jeszcze słabe. A. Hitler znów nie wyraża zgody.
>> Thorw. Wielka, s. 11.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę