7 października

1414 – W Brodnicy nastąpiło zawieszenie broni między wojskami polskimi i krzyżackimi. Akt ten doszedł do skutku dzięki wstawiennictwu papieża Jana XXIII, cesarza niemieckiego i ojców soboru w Konstancji. Dwuletni rozejm w wojnie zwanej „głodową” był okresem wytchnienia dla osłabionego Zakonu. Znany jest fakt, że wielki mistrz na żołd dla zaciężnych zmuszony był przetopić swoje prywatne srebra.
>> Nowak, s. 205; Achr. PBM, s. 53; Z dziejów, s. 53.

1520 – Mediatorzy (Jan Rechenberg dca zaciężnych polskich i bp pomezański Hiob Dobeneck) przedłożyli w Królewcu Albrechtowi w. mistrzowi krzyżackiemu warunki zakończenia wojny. Misja nie przyniosła spodziewanych efektów, gdyż Albrecht żądał pozostawienia przy Krzyżakach całych Prus. Nie był skory do ustępstw, gdyż wiedział, że z zachodu nadciągała idąca mu z pomocą armia zaciężnych.
>> Bis. WP, s. 295, 331

1525 – Król polski Zygmunt I Stary poinformował księcia Albrechta, by pod groźbą poważnych kar, zabronił Gdańskowi bicia własnej monety.
>> Szym. Rola, s. 153 przyps 9.

Książę Albrecht zwrócił się do biskupa warmińskiego Maurycego Ferbera z prośbą o pomoc wojskową, niezbędną, by zdławić powstanie chłopów z Natangii i Sambii. Efektem było wysłanie z Warmii do dyspozycji księcia pruskiego 45 jeźdźców.
>> Zi. Powstanie, s. 133, 135.

1565 – Rada Pruska na sejmiku toruńskim wystosowała do księcia Albrechta pismo, w którym przedłożono wznowienia prac nad reformą prawa chełmińskiego.
>> SZ. DW, s. 343, 447.

1579 – Król Stefan Batory po śmierci bpa Stanisława Hozjusza powiadomił senatorów i stany pruskie, że Marcin Kromer, dotąd koadiutor, de facto stał się bpem warmińskim.
>> Achr. PBW, s. 117.

1587 – W klasztorze oliwskim k/Gdańska po przybyciu ze Szwecji król Zygmunt III Waza zaprzysiągł pacta conventa. Akt ten był niezbędny, by elekt po koronacji mógł objąć władzę monarszą w Polsce.
>> Rocz. Gd. 1956/1957. XV/XVI, s. 155.

1600 – Piotr Tylicki został przez papieża zatwierdzony biskupem Warmii (wybrany na bpa przez kapitułę 5 czerwca tegoż roku, objął rządy w diecezji w kwietniu 1601 r.).
>> Or. SBWPKiZM II, s. 192; Achr. PBW, s. 125-129.

W Mirowie wojewoda ruski Piotr Myszkowski zaproponował, by po śmierci Jerzego Fryderyka przyłączyć Księstwo Pruskie do Korony. Przypomniał, że tak samo postąpiono niegdyś z Prusami Królewskimi. Myszkowski przedkładał, by w razie potrzeby nie cofać się przed użyciem siły.
>> Janisz. RpaPK, s. 59.

1611 – Podczas dłuższego pobytu w Szczytnie towarzyszyli mu angielscy aktorzy, którzy w tym właśnie dniu jako honorarium otrzymali 150 marek. Zespół angielskich aktorów liczył 35 osób(w tym 16 muzyków). Wynagrodzenie nie wydaje się być wygórowane, lecz trzeba wziąć pod uwagę, że książę w Prusiech fundował wszystkim członkom trupy liberie.
>> KMW 1989, s. 25.

1641 – W Warszawie elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm odbył ostatni hołd w dziejach Rzeczypospolitej. Korona miała otrzymywać od Prus 100 tys. zł tytułem ceł, zachował także król polski prawo sprzeciwu wobec kandydata na dowódcę fortecy w Piławie. W owym czasie stronnictwo królewskie miało nadzieję, że elektor poślubi Annę Katarzynę Konstancję siostrę polskiego króla. Po okazałej uroczystości hołdowniczej odbyła się uczta u króla. Podawano niewiele dań zimnych i skąpych, a w zamęcie wielu gości zgoła nic nie dostało: „sam król cierpiał niedostatek, gniewnymi gestami zdradzając niezadowolenie”.
>> Czapl. Wład. IV, s 279; KMW 1992, s. 260; Rad. Pam II, s. 273.

1683 – W bitwie pod Parkanami zginął wojewoda pomorski Władysław Denhoff. Wielokrotnie posłował na sejmy, bliski doradca Jana III Sobieskiego w sprawach morskich, brał udział w rozstrzyganiu sporów z Gdańskiem.
>> WEP II, s. 884; KMW 1988, s. 293, 294

1717 – W Braniewie zm. Jakub Rasch (Rahasch, Rahsch) ur. 21.07.1661 w Lidzbarku Warm., jezuita, teolog, profesor Akademii Wileńskiej i kolegium braniewskiego. Studiował w Połocku i w Wilnie. W szkołach uczył przedmiotów humanistycznych i filozofii. Pozostawił w rękopisach kilka prac teologicznych i filozoficznych.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 107.

1722 – Z raportu królewieckiego Komisji Domen Królewskich można wyrobić sobie wyobrażenia, jak wyglądało wówczas wymierzanie sobie sprawiedliwości: oto „polski towarzysz” nazwiskiem Makowski porwał ze wsi Starki dwom królewskim chłopom dwa konie za to, że chłopi z innej wsi, Eikiszki, zabrali jego konie i jeszcze pobili mu służących.
>> KMW 1994, s. 221.

1736 – Sekretarz Króla polskiego Stefan Sadorski po wykupieniu z prywatnych rąk gruntów, na których znajdował się kościół w Św. Lipce, przekazał ten obszar na własność kapitule Warmińskiej.
>> or. SBWPKiZM, II, s. 129.

1742 – Bp Adam Stanisław Grabowski obejmując diecezję przyjął hołd poddanych podczas trwającego dwa dni zjazdu homagialnego w Lidzbarku Warm.
>> Sz. DW, s. 133.

1794 – W Chełmży miała miejsce potyczka polsko-pruska, z której Polacy wyszli zwycięsko. Prusaków zabito, 14 wzięto do niewoli.
>> Powstanie, s. 64.

1797 – Fryderyk Wilhelm II podpisał „Regulamin żałobny”, w którym czytamy m. in.: „W przypadku zgonu króla, królowej i królowej wdowy przez 6 tygodni obchodzi żałobę dwór i kolegia (ministerstwa). Muzyka i przedstawienia ustają na przeciąg 8 dni. W dzwony należy bić przez 14 dni od 12 do pierwszej w południe”.
>> Mart. Coś, s. 42.

1830 – zmarł prof. Jakub Fryderyk Hoffmann, lekarz, przyrodnik, autor prac botanicznych i medycznych; pochowany na warszawskim cmentarzu ewangelickim..
>> Kruk Sz., s. 224

1831 – W Pasymiu wybuchła cholera. W mieście nie było ani jednego lekarza. Do Pasymia przybył starosta Szczycieński v. Berg i dodawał ludziom otuchy. Sprowadzono 3 lekarzy, bezpłatnie rozdawano lekarstwa. Dlatego najprawdopodobniej z 400 osób, które zachorowały, zmarły tylko 132 osoby.
>> Choj. WiM, s. 58; Toe, s. 365-366.

Władze pruskie dokonały oddzielenia żołnierzy od oficerów, chodzi o polskie wojsko powstańcze internowane w Prusach Wschodnich.
>> Święc. Pam., s. 160.

1873 – W Purdzie k/Olsztyna ur. Józef Biernat (zm. 5.01.1951 w Siedliskach k/Szczytna), działacz mazurski. Mąż zaufania podczas plebiscytu, działał w Pasymiu. Od 1928 r. skarbnik Zjednoczenia Mazurskiego, członek Rady Nadzorczej Banku Ludowego w Szczytnie, od 13.04.1932 r. członek zarządu okręgu mazurskiego Związku Polaków w Niemczech. Po 1945 był pierwszym zastępcą burmistrza w Pasymiu.
>> or. SBWMiP, s. 59.

1908 – W Płotowie Małym k/Bytowa ur. Władysława Knosała z domu Styp-Rekowska (zm. 19.08.1997 w Bytowie), nauczycielka, działaczka społeczno-oświatowa. Ukończyła seminarium nauczycielskie w Lesznie Wlkp. i tam początkowo pracowała jako nauczycielka. W 1935 r. przybyła do Olsztyna i po otrzymaniu zezwolenia nauczania pracowała tu do końca 1938 r. Od 1936 r. była członkiem Zw. Polaków W Niemczech. PO 1939 roku więziona i szykanowana przez hitlerowców. Po 1945 r. powróciła do Olsztyna, pracując jako nauczycielka, biorąc aktywny udział w działalności społecznej. Znana jako publicystka. Jest autorką tomu wspomnień „Była nas gromadka spora”(Olsztyn 1972).
>> Or. SBWMiP, s. 161; CHł. Nauczycielka, s. 1-130; OBL, s. 117; Or. Twórcy, s. 87; Fil. Wopt, s. 77; Chł. Lud., s. 60.

1918 – W związku z możliwością zakończenia wojny i nadzieją, że Polska uzyska niepodległość, Stanisław Nowakowski pisał w„Gazecie Olsztyńskiej”, że „czyta mowę księcia Maksymiliana Badeńskiego, dowiaduje się o ofercie pokojowej, którą nowy rząd niemiecki i Reichstag skierowały do Wilsona. Czyta odezwę cesarza Wilhelma II do wojska i marynarki i płacze ze wzruszenia; chciałby krzyczeć „Niech żyje Polska”, „Niech żyje lud niemiecki…”.
>> KMW, 1989, s. 69-70.

Rada Regencyjna wydała odezwę „Do Narodu Polskiego”, w której m.in. czytamy: „Wielka godzina, na którą Naród Polski czekał z upragnieniem, już wybija…”.
>> Rusz. I, s. 341.

1920 – W Suwałkach podpisano umowę polsko-litewską. Wileńszczyzna, Grodzieńskie i Ziemia Lidzka wchodzą w skład państwa litewskiego.
>> Kron. XX, s. 269; KMw 1990, s. 106; Srok. Zk, s. XV

1926 – W sejmie pruskim zwołano zebranie Wydziału Wschodniego. Nieoczekiwanie zjawił się na sali obrad poseł z Warmii – Jan Baczewski. Najwidoczniej omawiać miano jakieś kwestie antypolskie, gdyż osoba Warmiaka okazała się niepożądana, Gdy odmówił opuszczenia sali, zebranie zostało odwołane.
>> Łuk. IV, s. 184.

1929 – W Buchwałdzie k/Sztumu zm. Zofia Donimirska (ur. 6.06.1852 tamże), działaczka oświat. na Powiślu. Była członkinią Komitetu Grudziądzkiego „Na głodne dzieci Królestwa”, prezeską Czytelni Ludowych na pow. Grudziądzki oraz bibliotekarką w Dębińcu.
>> Or. SBWMiP, s. 89.

1933 – Z polecenia Związku Ochrony Kresów Zachodnich przybył do Olsztyna radca Wielkopolskiej Izby Rolniczej. Otrzymał zadanie działania na rzecz zorganizowania na Warmii i Mazurach przysposobienia rolniczego dla młodzieży polskiej.
>> Wrzes. Rp/WMiP, s. 312.

1935 – W Poznaniu zm. Tomasz Działosz (właśc. Mikołajczak), ur. 17.10.1882 w Śremie, aktor, dyr. teatru. Kierownik utworzonego we wrześniu 1919 r. przez ministerstwo b. Dzielnicy pruskiej„Teatru Plebiscytowego na Warmię”, w którym występowali artyści scen lwowskich, warszawskich, krakowskich i poznańskich. Teatr ten występował m. in. na Powiślu, Pomorzu i na Warmii. Podczas przedstawienia w Biskupcu Reszelskim (13.04.1920) bojówka niemiecka dokonała krwawego napadu na zespół, uniemożliwiając występ.
>> Or. SBWMiP, s. 96.

1942 – Rada Ministrów polskiego rządu na uchodźstwie uchwaliła dokument określający polskie postulaty terytorialne po zakończeniu wojny. Wśród nich znajdował się również postulat o włączeniu całych Prus Wschodnich w granice Rzeczypospolitej, co zostało umotywowane likwidacją głównej bazy wypadowej Niemiec na Polskę.
>> KMW 1992, s. 328.

W więzieniu w Brandenburgu o godzinie 5.45 został ścięty Alfons Żurawski z Kajn na Warmii. Zarzucono mu współpracę z polskim wywiadem i niedozwolone rozmowy z polskimi jeńcami wojennymi prowadzone w rodzinnych Kajnach.
>> Boe. Wyroki, s. 162-164, 168-171.

1945 – W Olsztynie miało miejsce otwarcie Klubu Towarzyskiego. Inicjatorem był płk Jakub Prawin – pełnomocnik rządu na Okręg Mazurski, a patronowała przedsięwzięciu żona pułkownika. W klubie spotykali się przedstawiciele inteligencji Olsztyna i działacze polityczni.
>> Sz. ol., s. 316; Łuk. Ol., s. 21.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę