6 czerwca

1430 – Bp warm. Franciszek Kuhschmalz po zburzeniu wsi podczas wrogiego napadu dokonał nowej fundacji na rzecz wsi Lądek w komorze jeziorańskiej. Wieś została założona w r. 1378 na prawie chełmińskim, liczyła 30 łanów, z czego 3 przeznaczono dla sołtysów, którymi byli Prusowie, bracia Sanglobe i Hanke, zwani Schroytines.
>> Sz. DW, s. 249.

1520 – Wystawiony został dokument „in castris ante Kynspergk” /Królewiec/, o dwutygodniowym rozejmie w działaniach wojennych, licząc od 12 czerwca 1520 r. W tym czasie ani Krzyżacy, ani strona polska nie miała dobywać miast ani dokonywać rabunków. Polacy mieli jednak prawo pobierania żywności i paszy między rzekami Łyną i Pregołą.
>> Bis. WP, s. 186.

1670 – W aktach kapituły warm. znajduje się zapis, że podkanclerzy kan. Stanisław Bużeński przekazał pismo króla Michała Wiśniowieckiego opieczętowane przez kancelarię królewską, potwierdzające „prawa Kościoła warmińskiego”. W dowód wdzięczności za załatwienie tej sprawy kapituła uchwaliła gratyfikację w wysokości 600 zł.
>> Sz. DW, s. 102.

1685 – W metryce przywilejów kapituły warm. dokonano zapisu, uznając Jana Lidika z Wysokiej w komorze pieniężniańskiej za wolnego, mimo że jego 6 łanów było zwolnionych tylko od czynszu, a wszystkie inne świadczenia należne były jak z ziemi chłopskiej. Brak informacji, czym powodowali się fromborscy kanonicy, awansując owego Lidika ze stanu przypisanych do ziemi do warstwy posiadających grunt w wieczystym posiadaniu na prawie chełmińskim. Wiadomo jedynie, że stało się to na prośbę użytkownika.
>> Sz. DW, s. 219.

1698 – W czwartym dniu spotkania elektora Fryderyka III z królem polskim Augustem II Sasem wyruszono na wielkie łowy. Do Puszczy Piskiej ściągnięto służbę leśną z całego niemal księstwa. W nagonce brały udział tysiące mazurskich chłopów. Ubito niezliczoną liczbę najróżniejszej zwierzyny. Padły wówczas ostatnie pruskie żubry. Najlepszym myśliwym okazał się król, następnym w kolejności okazał się elektor. Ci dwaj nigdy nie pudłowali, co miało się często zdarzać innym dostojnikom. Wiele było ponoć ofiar spośród ludzi „skromnej konduity”, ale milczą o tym oficjalne sprawozdania.
>> Pisz, s. 77; Toe., s. 235.

1727 – Burgrabia olsztyński i delegat biskupa rozstrzygnęli spór między wsią kapituły warmińskiej Wągaty a biskupimi Lutrami a wyspę na granicznym jeziorze. Jest to przykład, jak ściśle rozdzielane były terytoria przynależne biskupowi od obszarów stanowiących domenę kanoników fromborskich.
>> Sz. DW, s. 34.

1748 – W Dobrym Mieście odbył się zjazd miast warmińskich. Komuny miejskie zgłosiły na nim swoją dezaprobatę wobec systemu podatkowego, ustalonego wg taryfy z 1718 r. Uchwalono nowy taryfikator oparty na ilości piwa produkowanego w danym mieście; piwo musiało więc być w owym czasie na Warmii artykułem codziennego użytku.
>> Sz. DW, s. 136, 299.

1764 – Król Fryderyk II wydał edykt dotyczący bursztynu. Odtąd pozyskiwany w państwie pruskim bursztyn miał być dzielony po połowie między dwa cechy trudniące się obróbką tego minerału: między bursztyniarzy słupskich i królewieckich. Od r. 1733 w korzystnej sytuacji znajdowali się rzemieślnicy Królewca, gdyż dysponowali z mocy królewskich decyzji 66 procentami surowca pozyskiwanego na obszarze Prus.
>> KMW 1979, s. 436.

1774 – Król pruski Fryderyk II wydał ustawę odnoszącą się do ziem zagrabionych w pierwszym rozbiorze Polski. Stwierdzała ona: „– zwłaszcza w miejscowościach, gdzie mówi się tylko po polsku, należy ustanowić nauczycieli, którzy rozumieją po polsku i po niemiecku”.
>> KMW 1977, s. 308.

1806 – W Dobrym Mieście zmarł Stanisław Drozyłowski, kan. warm., zaufany bpa Ignacego Krasickiego, który mu nadał archidiakonię łęczycką, dostarczającą dość znacznych dochodów.
>> Rocz. Ol. 1958, I, s. 44–45.

1832 – Ukazało się zarządzenie wykonawcze, łagodzące warunki carskiej amnestii dla powstańców polskich internowanych w Prusach Wschodnich. mimo to Polacy trwali w oporze i nie chcieli wracać do tzw. Królestwa Polskiego. Pruskie władze niecierpliwiły się, obostrzały warunki pobytu, nie cofano się od użycia siły, co doprowadzało nawet do rozlewu krwi i śmiertelnych ofiar.
>> KMW 1993, s. 89.

1850 – Zaczęła obowiązywać pruska ustawa o stowarzyszeniach. Na jej podstawie można było rozwiązywać te organizacje /głównie robotnicze/, które obok mężczyzn zrzeszały w swych szeregach także kobiety.
>> KMW 1965, s. 639.

1863 – Wychodzący w Chełmnie „Przyjaciel Ludu”, wspominając tragiczne zajścia w Bredynkach k. Reszla /zginęło wówczas 5 osób, a 30 odniosło ciężkie rany/, pisał: ”– Warmia jest to kawał kraju, który dawniej należał do Polski, jest wielu jeszcze Polaków, dobrych katolików, co tylko po polsku chwalą Pana Boga… Donoszę też przy sposobności, że na Warmii ruch narodowy zaczyna się budzić…”.
>> KMW 1960, s. 14; Bis., s. 156–160.

1893 – Na wiecu przedwyborczym w Olsztynie wyłoniono polskiego kandydata na posła do sejmu pruskiego. Został nim ks. Antoni Wolszlegier. Przeszedł w drugiej turze wyborów i wstąpił do Koła Polskiego w berlińskim parlamencie.
>> Wak, GO, s. 160–163; Ogr. Ssm, s. 9.

1911 – Władysław Pieniężny został ukarany przez sąd w Olsztynie grzywną w wysokości 50 marek za zorganizowanie bez pozwolenia władz wiecu w stodole proboszcza Hieronima Poetscha z Klewek. Sympatyzujący z Polakami ksiądz również był szykanowany.
>> Jas. Ś., s. 346–347.

1919 – W Warszawie powstał Mazurski Komitet Plebiscytowy. W jego skład weszli m.in. ks. Juliusz Bursche /przewodniczący/, inż. Franciszek Bąkowski, Karol Popiel i Leopold Leitgeber. W grudniu 1919 r. Komitet utworzył delegaturę w Olsztynie.
>> KMW 1980, s. 71; WiM zarys, s. 520.

1920 – Odbyły się polskie wiece w Gryźlinach, Purdzie Wielkiej i Butrynach, podczas których manifestowano chęć głosowania w plebiscycie na Polskę.
>> KMW 1967, s. 390.

– Rezydujący w Szczytnie mjr C.E. Hughs, szef batalionu Komisji Międzysojuszniczej w piśmie do swych władz zwierzchnich dzieli się wątpliwościami, że dopuszczenie do plebiscytowego głosowania osób, które urodziły się w Prusach Wschod., lecz na stałe nie mieszkają tu, umożliwia Niemcom bezkarne wpisanie na listy do głosowania osób dawno nieżyjących, a skontrolowanie tego rodzaju oszustw jest niemożliwe.
>> Staw. Pl., s. 324–324.

1938 – Franciszek Barcz został wysiedlony z Prus Wschodnich. Stało się to natychmiast po opuszczeniu więzienia, w którym został osadzony na pół roku /przeciwstawiał się likwidacji polskiego przedszkola w Olsztynie/.
>> Or. SBWMiP, s. 48; WiM 1988, nr 9, s. 9.

1939 – Konsulat w Olsztynie i Ambasada RP w Berlinie stwierdzają, że na skutek braku w preliminarzu Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie dotacji dla olsztyńskiego wydawnictwa Pieniężnych, zagrożone zostało wydawanie „Gazety Olsztyńskiej” i „Mazura”.
>> Wak, GO, s. 444.

1940 – Gubernator Erich Koch przeprowadza lustrację powiatu reszelskiego.
>> KMW 1971, s. 114.

1945 – Polskie władze obsadziły starostwo w Gierdawach /obecnie obwód kaliningradzki/. Pierwszym starostą był Jan Kaszyński.
>> KMW 1974, s. 301.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę