25 lipca

1309 – Krzyżacy oblegają Świecie, leżące w widłach Wisły i Wdy. Dowódcą warowni był Bogumił. Zakonni ze swego obozu rozpuszczali zagony, tępiąc wszędzie ludzi oddanych Łokietkowi.
>> Gór. PkwP, s. 81.

1394 – Zm. w. mistrz krzyżacki Konrad Wallenrod /zażył truciznę po klęsce, jaką poniosły jego wojska podczas najazdu na Litwę/.
>> Jasł. Grunw., s. 92–93, 329.

1410 – Wojska polskie i litewskie pod dowództwem króla Władysława Jagiełły pod Malborkiem. /Z najnowszych badań wynika, że Polacy blokowali Malbork już od dnia 22.7.1410/.
>> Ku. BpG, s. 175, 183; WiM zarys, s. 810; Nadol. Gr., 21; Jasień. Polska J., s. 113.

1414 – Po ośmiogodzinnym szturmie poddał się zamek w Nidzicy. Część załogi zbiegła do Działdowa, które jeszcze się broniło. Jednak i ono niezadługo zostało zdobyte i spalone przez wojska króla Jagiełły. Szkody wyrządzone miejscowym Mazurom król wynagrodził z własnej szkatuły.
>> Wap. I, s. 348.

1520 – Król Zygmunt Stary życzliwie odpowiedział na prośbę w. mistrza Albrechta o dalszą zwłokę i przedłużenie rozejmu. W. mistrz twierdził, że czas jest mu potrzebny na porozumienie się ze stanami. W rzeczywistości chodziło o nadejście zaciężnych z Rzeszy oraz subsydiów moskiewskich na dalsze prowadzenie wojny z Polską.
>> Bis. WP, s. 190–191.

1521 – Na zjeździe stanów Prus Królewskich w Grudziądzu Tiedeman Giese, administrator kapituły warm. i generalny oficjał biskupstwa, przedstawił skargę na w. mistrza Albrechta i jego zakon. Skarga dotyczyła szkód wyrządzonych przez krzyżaków podczas zawieszenia broni. Dokument sporządził Mikołaj Kopernik.
>> KMW 1966, s. 452; Wak. Ol., s. 60.

1611 – Król Władysław IV dokonał uroczystego wjazdu do stolicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, Wilna. Był to akcent świąteczny mający związek z zakończeniem wyprawy wojennej, podczas której zdobyty został Smoleńsk.
>> Czapl. Wład. IV, s. 25.

1698 – W Gdańsku zm. Jan Jakub Hoynovius /ur. w Miłkach k. Giżycka/, kazn. polsko-ewangel., tłumacz. Studiował w Królewcu. Był kantorem i rektorem szkoły w Działdowie, a w latach 1680–1694 drugim pastorem i diakonem/ w Grudziądzu. Potem przebywał w Gdańsku, gdzie był kazn. polsko-ewangel. w kościele św. Ducha. Tłumaczył z niemiec. na polski pieśni religijne, które drukowane były w kancjonałach.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 107.

1732 – We Fryburgu Bryzgowijskim ur. Jan Karol Hohenzollern /zm. 11.8.1803 w Oliwie/, bp chełm. i warm.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 105.

1734 – Po zakończeniu oblężenia /Gdańsk bronił praw do tronu króla Stanisława Leszczyńskiego/ delegacja Gdańska uzyskała posłuchanie u zwycięskiego króla Augusta III. Audiencja miała miejsce w Oliwie. Dowodem nieukontentowania monarchy było niedopuszczenie do ucałowania ręki królewskiej.
>> Rocz. Gd. 1956–1957, XV–XV, s. 191.

1761 – W Braniewie ur. Ignacy Alojzy Laws /Laus, Ławs/, zm. 20.11.1842 w Chełmnie, pisarz, prof. szkół duchown.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 7.

1825 – W obrębie zwartej zabudowy miasta Olsztyna zakończono regulację Łyny.
>> Wak. Ol., s. 395.

1831 – Władze pruskie otrzymały sekretną informacje, że z Anglii wypłynął statek z bronią dla powstańców polskich. Druga jednostka z podobnym ładunkiem wypłynęła z Hamburga. Polecono śledzić te jednostki i utrudnić wszelkie kontakty z wybrzeżem w Prusach Wschod.
>> Szos. PW, s. 35.

– Rejencja gąbińska wydała następujące zarządzenie: „Informuje się, że polscy zbiegowie pod komendą gen. Chłapowskiego znajdują się w obozie w Scherne k. Kłajpedy, a powstańcy z gen. Rohlandem Packmohnen k. Tylży. Ostrzega się każdego, że przy zbliżaniu się do obozu straż może użyć broni, a przy próbach nielegalnego przedostania się do obozu winny zostanie nie tylko aresztowany i przetrzymany na jego koszt, ale i po odpowiednim okresie kwarantanny przedstawiony sądowi w celu przeprowadzenia śledztwa.”
>> Szos. PW, s. 52–53.

1862 – Podczas prac remontowych wewnątrz katedry kwidzyńskiej w nawach bocznych dokonano zaskakującego odkrycia – natrafiono pod drewnianą emporą liczne ślady średniowiecznych malowideł ściennych. Odsłonięcie i restauracja tych malowideł dało początek pomysłowi przywrócenia wnętrzu kościoła jego pierwotnego charakteru.
>> KMW 1994, s. 40–41.

1890 – Ur. Roman Adam Staniewicz /data śmierci nieznana/, dr praw, dyplomata. Od 1.3.1927 do 15.7.1929 był kierow. konsulatu generalnego RP w Królewcu i konsulem general. w Prusach Wsch. Jako dyplomata pracował także w Kurytybie i Berlinie. Podczas pobytu w Królewcu interesował się życiem ludności polskiej, był autorem memoriałów, w których domagał się pomocy finansowej i organizacyjnej dla polonii pruskowschodniej.
>> Or. SBWMiP, s. 297.

1898 – W Szyrowintach /Litwa/ ur. Wilhelm Berecki, lekarz. Już w maju 1945 roku, jako jedyny w tym mieście lekarz, osiadł w Pasłęku. Studiował w Wilnie. Zm. 22.2.1963 w Jeleniej Górze. Pochowany w Pasłęku.
>> Rocz. Med., s. 21.

1900 – W Jarosławiu ur. Ludwik Muzyczka /zm. 24.2.1977 w Krakowie/, prawnik, ppłk AK, gen. bryg. KB, działacz polit. Studiował w Wilnie. Pełnił różne funkcje samorządowe i państwowe na Wileńszczyźnie. Po 1930 r. zatrudniony w biurze Komisarza Generalnego RP w Gdańsku, gdzie faktycznie był komendantem XIII Okręgu Zw. Strzeleckiego w Gdańsku i Prusach Wschod. Członek komitetu redakcyjnego konspirac. pisma „Grom”, które wychodziło w Gdyni i Tczewie. W czasie okupacji był zast. komisarza cywilnego podziemnej organizacji Orła Białego w Krakowie. Pełnił wiele ważnych funkcji w konspiracji antyhitlerowskiej, brał udział w powstaniu warszawskim. Inicjator prac studyjnych dotyczących m.in. przyszłości Prus Wschod. /grupa „Piaski”/.
>> Or. SBWMiP, s. 222.

1904 – W Królewcu zakończył się proces polityczny przeciw 9 socjaldemokratom oskarżonym o obrazę cara rosyjskiego i przemyt do Rosji ulotek rewolucyjnych.
>> Kron. XX, s. 56.

1905 – W Dolistowie /Białostockie/ ur. Władysław Radziwon /zm. 17.11.1976 w Nowym Mieście Lubawskim, lekarz, już w marcu 1945 r. organizował w Grajewie szpital powiatowy. Studiował w Wilnie. Od lipca 1946 roku ordynator chirurgii i ginekologii szpitala powiat. w Nowym Mieście.
>> Rocz. Med., 1997, s. 137.

1911 – W Więckach k. Węgorzewa ur. Urszula Enseleit, pisarka niemiecka. Studiowała w Magdeburgu i Moguncji. Debiutowała w 1967 r. Wydała kilka tomików wierszy, które ozdabiała własnymi rysunkami. Jej utwory związane tematycznie z krajem lat dziecinnych rozrzucone są także w czasopismach i antologiach.
>> Chł. Pr. Wsch., s. 30.

1920 – Zawieszone zostało litewskie czasopismo w języku polskim „Echo Litwy”. Dziennik wychodził z przerwami od 2.4.1920. Pismo redagował Mykolas Birźinka.
>> Mak. Litwini, s. 231.

– Władze niemieckie przymusowo wysiedliły Michała Beckera wraz z rodziną, aptekarza z Wielbarka. Był to odwet za propolską postawę jaką przejawiał od momentu osiedlenia w Wielbarku /1911/, a szczególnie w okresie plebiscytu, kiedy to dom i apteka Beckerów była punktem kontaktowym przerzutu materiałów propagandowych i ludzi przez zieloną granicę.
>> Or. SBWMiP, s. 55.

1944 – Ukrywający się na Podlasiu działacze mazurscy, w związku ze zbliżaniem się frontu do granic Prus Wschodnich, wystosowali memoriał do wielkich mocarstw prowadzących wojnę z Niemcami. W dokumencie tym m.in. czytamy:”… wyrażamy obawę, że ślepy miecz sprawiedliwości, karzący prusko-junkiersko-hitlerowskiego zbrodniarza, może mimowolnie dotknąć więziony długie wieki w pętach germańskich nasz lud mazurski. Zwracamy się przeto do władz wojskowych i cywilnych państw sojuszniczych, aby w słusznym gniewie karząc niemieckich szakali … z największą wyrozumiałością obeszły się z naszymi rodakami, przebywającymi w ich kraju ojczystym, jak i na wychodźczym chlebie w Nadrenii”. Memoriał datowany w Siedlcach, podpisany przez Fryderyka Leyka, Jerzego Burskiego i Hieronima Skurpskiego został przesłany do lubelskiego PKWN, wręczony marszałkowi Polski Michałowi Roli-Żymierskiemu oraz przesłany pocztą dyplomatyczną do poszczególnych państw sojuszniczych.
>> Leyk, Pam., s. 208–209.

1945 – Według ówczesnych szacunków w Okręgu Mazurskim mieszkało 247,7 tys. osób, w tym około 74–85 tys. to ludność miejscowa, a 133,6 to Niemcy.
>> KMW 1984, s. 279–280; KMW 1985, s. 363; Łuk. Ol., s. 16–17.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę