17 lipca

1258 – Siemowit, książę Mazowsza, uwierzytelnił napisany najprawdopodobniej przez Krzyżaków list do papieża Aleksandra IV. W dokumencie tym stwierdzono, że bracia zakonni są niesłusznie oczerniani przed Stolicą Apostolską. Istnieje domniemanie, że tego rodzaju opinie być może były ferowane na potrzeby rozgrywek politycznych księcia mazowieckiego z księciem Kazimierzem Kujawskim.
>> KMW 1979, s. 274–275, 368.

1307 – Pomorze polskie zdradziecko poddano margrabiom brandenburskim. Obok namiestnika Piotra Święca akcji tej patronował biskup kamieński Henryk.
>> Kis. Ziemia, s. 423.

1409 – Rada koronna na zjeździe w Łączycy postanowiła, że Polska udzieli pomocy Litwinom w ich konflikcie z Krzyżakami.
>> Kob. Grun., s. 51; Ku. BpG, s. 202; KMW 1976, s. 81.

1410 – Wojska Jagiełły ruszyły w stronę Malborka. Bez walki poddał się Olsztynek. Tegoż dnia do króla przybył poseł bpa warmińskiego z prośbą, by król uważał go za pokonanego, nie pozwolił niszczyć jego dóbr. Król zażądał, by bp przybył osobiście i podał się jego władzy /stało się to 10 dni później pod Malborkiem/.
>> Wak. Ol., s. 47–48.

– Na pobojowisku grunwaldzkim, a bardziej prawdopodobne, że w obozowisku w rejonie miejscowości Mielno /tu odpoczywało najprawdopodobniej polsko-litewskie wojsko w dniach 15–17 lipca 1410 r./ król Władysław Jagiełło wystawił dokument, mocą którego rycerz Iwanko Suszyk z Romanowa otrzymał w Ziemi Halickiej 2 wsie za zasługi w bitwie grunwaldzkiej podczas której „krew swoją przelał”.
>> Nadol. Gr., s. 61.

– Bp Jan Kropidło w połowie lipca znajdował się nieopodal Tczewa. Na wieść o grunwaldzkiej wiktorii udał się do Malborka, skąd natychmiast, właśnie 17 lipca 1410 roku pchnął gońca do króla Jagiełły, zawiadamiając go, że w stolicy państwa krzyżackiego panika i nikt nie myśli o obronie.
>> Jasien. Polska J., s. 111.

1412 – W. mistrz pisze do Jana „bez-trwogi” księcia burgundzkiego, prosząc o pomoc wojenną przeciw Polakom. Podobnie pisma wysłał Henryk v. Plauen także do innych sprzyjających Krzyżakom książąt i Królów w zachodniej Europie.
>> Wap. I, s. 322.

1446 – Zjazd Związku Pruskiego w Kwidzynie. Zebrani zgodnie oświadczyli, że pragną twardo stać przy Związku i bronić go mieczem i życiem.
>> Gór. PkwP, s. 189.

1455 – Po dość długim oblężeniu kanonicy warm. sprzeniewierzyli się interesom Związku Pruskiego i poddali zamek olsztyński Krzyżakom. Warunki kapitulacji nie zostały dotrzymane. Kanonicy zostali obrabowani z rzeczy kultowych i osobistych, uwięzieni i wywiezieni do Reszla.
>> Wak. Ol., s. 52, 393; Ptak Wojskowość, s. 209.

1517 – Na zjeździe stanów w Malborku dyskutowano sprawę wyrugowania spodlonej monety krzyżackiej i zastąpienia jej nową monetą Prus Królewskich. Ostatecznych decyzji raczej nie podjęto. Sama dyskusja jednak przyśpieszyła, jak się wydaje, ukończenie przez Mikołaja Kopernika jego rozprawy dotyczącej tego zagadnienia.
>> KMW 1994, s. 385–386.

1523 – W Rzymie został prekanonizowany na bpa Warmii Maurycy Ferber.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 60.

1541 – Profesor uniwersytetu w Lowanium Rainer Gemma Frisius pisze do bpa warm. Jana Dantyszka, informując, że zna Joachima Retyka wprowadzenie w dzieło Mikołaja Kopernika i że wszyscy czekają z niecierpliwością na główną pracę doktora Kopernika.
>> KMW 1967, s. 219.

1679 – Bp Warmii Jan Stefan Wydżga został prymasem.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 216.

1691 – Rząd pruski w imieniu Fryderyka III ustalił tę datę na uroczyste zaprzysiężenie wierności mieszczan Iławy wobec panującego i dziedzica /właściciela/ tego miasta. Miasto pozostało głuche na wezwanie księcia. Poniosło z tego tytułu konsekwencje: zapłaciło karę pieniężną w wysokości 100 florenów.
>> Rocz. Ol. 1972, X, s. 240.

1712 – W Prusach ur. Franciszek Borkowski, kan. warm., wybitny kaznodzieja, filozof i pisarz.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 27.

1776 – Antoni Tyzenhauz pozbawiony został zarządu ekonomii litewskich. Był to początek jego klęski. Utrata zaufania króla Stanisława Augusta brała się stąd, że król potrzebował przede wszystkim pieniędzy, a podskarbi nadworny litewski niechętnie dokręcał śrubę podatkową, a dochody przeznaczał na inwestycje.
>> Łoj. Kalend. hist. pod „17 kwiecień”.

1815 – Ministerstwo Oświaty i Spraw Duchownych wydało zarządzenie o składaniu przysięgi przez księży przy obejmowaniu stanowisk. Prałaci, dziekani i proboszczowie składali przysięgę w rejencji, natomiast piastujący niższe godności kościelne przed miejscowym sądem.
>> Jas. Ś., s. 51.

1816 – Królewskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przyznało kurię Kopernika na własność kapitule warm. Dzięki tej decyzji obiekt został uratowany od rozbiórki.
>> Czub. Warownia, s. 19.

– W Giżycku wybuchł pożar, który zniweczył 34 budynki. Dwa lata później wielki huragan zerwał dachy z większości budynków. Klęski te poważnie zahamowały rozwój miasta.
>> Wak. Giż., s. 64.

1831 – Po przekroczeniu granicy pruskiej złożyli broń powstańcy polscy, którzy walczyli pod rozkazami gen. Dezyderego Chłapowskiego.
>> Pol. Pamięt., s. 424.

1843 – W Ełku ukazał się pierwszy nr „Das Oletzkoer Kreisblatt – Tygodnik Obwodu Oleckiego”, był wzorowany na „Tygodniku Łeckiego Obwodu”.
>> Choj. Szkice, s. 198; Cieś. Pp, s. 21.

1862 – Ukazało się zarządzenie ministra spraw wewnętrznych dotyczące języka polskiego w szkołach. W latach późniejszych ten akt prawny był obwarowywany instrukcjami. Niektóre były tajne i b. rygorystycznie ograniczały np. możliwość uzyskania zezwoleń dla polskich nauczycieli, którzy mogli być zatrudnieni w polskich szkołach w Niemczech.
>> Fil. Wopt, s. XXV–XXVI.

1876 – W Kościerzynie ur. Aleksander Majkowski, działacz i pisarz kaszubski.
>> Cieś. Sylw., s. 136–149; Dob. Z dziejów, s. 220–222.

1888 – W Królewcu ur. Fritz Kudnig, pisarz niemiecki /zm. w Heide, Szlezwik-Holsztyn 6.2.1979/. Dzieciństwo i młodość przeżył nad Mierzeją. Debiutował w 1922 r. Wydał 15 tomików wierszy. Za dokonania literackie otrzymał m.in. nagrodę Ziomkostwa Wschodniopruskiego.
>> Chł. Pr. Wsch., s. 46.

1893 – W Lemanach k. Szczytna ur. Emil Leyk /pseud. Inżynier/, zm. 26.7.1972 w Olsztynku, inż., działacz konspiracji antyhitlerowskiej.
>> Or. SBWMiP, s. 188–189.

1908 – W Fromborku zm. bp warm. Andrzej Thiel /ur. 28.9.1826 w Tłokowie k. Jezioran/, pracę duszpasterską podjął w diasporze litewskiej. Studiował we Wrocławiu. Po uzyskaniu doktoratu z teologii wykładał w braniewskim Liceum Hosianum, równocześnie kontynuował badania, co zaowocowało stopniami docenta i profesora. W czasopiśmie „Zeitschrift fuer die Geschichte und Altertumskunde Ermlands” opublikował kilka rozpraw dotyczących historii Warmii. W 1885 r. został bpem warm. Zajmował stanowisko prorządowe, solidaryzując się z polityką germanizacyjną, ale język polski w kościele tolerował, lecz powodzenie „Gazety Olsztyńskiej” niepokoiło go i dlatego popierał pisma konkurencyjne /„Nowiny Warmińskie”, „Allensteiner Volksblatt”/.
>> Achr., s. 219–225.

1927 – Działdowie otwarte zostało Muzeum Mazurskie.
>> Suk. Dawno, s. 168; Dział., s. 219.

1933 – Początek działalności antyżydowskiej hitlerowców w Prusach Wschodnich. Przejawia się to w postaci bojkotu gospodarczego, usuwanie sędziów pochodzenia żydowskiego. Instrumentem zbrojnym walki z marksistami i Żydami jest Geheimes Staatspolizeiamt.
>> KMW 1971, s. 95.

1935 – W angielskiej stoczni założono pierwszy nit pod budowę kolejnego kontrtorpedowca Polskiej Marynarki Wojennej „Grom”.
>> Cies. PMW, s. 34.

1941 – Adolf Hitler mianował nadprezydenta Prus Wschod. Ericha Kocha szefem administracji cywilnej w okręgu białostockim.
>> WiM zarys, s. 638.

– W Palmirach został rozstrzelany Kazimierz Henryk Zieliński. Był on synem Stanisława Zielińskiego, który działał na rzecz polskości w Prusach Wchod.
>> Or. SBWMiP, s. 343.

– Ukazał się rozkaz o segregacji jeńców radzieckich w Oflagad i Stalogad Prus Wschodnich. Komunistów polecono likwidować. Odpowiedzialnym za eksterminację uczyniono gen. Oskara von Hindenburga.
>> Lietz, Obozy, s. 166–167.

1944 – Tę datę nosi pismo L. Berii do J. Stalina o aresztowaniu oficerów okręgu Armii Krajowej w Wilnie wraz z dowódcą „generałem Wilkiem”. Uwięzienia dokonano podstępem, zapraszając na rzekomą „naradę sztabową”.
>> Teczka, s. 41,43.

1945 – Rozpoczęła się w Poczdamie międzynarodowa konferencja, na której m.in. podjęto decyzję o przyłączeniu części Prus Wschod. do Związku Radzieckiego.
>> KMW 1980, s. 73.

– Rozpoczął oficjalnie działalność kierowany przez Karola Małłka Instytut Mazurski.
>> Łuk. Ol., s. 16; Chł. Pierwszy, s. 189; Chł. Lud., s. 162.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę