17 czerwca

1231 – Papież Grzegorz IX pismem, skierowanym do księcia Świętopełka i jego syna Mściwoja, podnosił zasługi obu w krzewieniu wiary oraz ich oddanie Stolicy Apostolskiej, wzywając równocześnie do dawania odporu pogańskim Prusom.
>> KMW 1972, s. 6.

1341 – Biskup warmiński Herman z Pragi ufundował jedyną na obszarze Warmii kolegiatę, której siedziba mieściła się pierwotnie najprawdopodobniej w Pierzchałach pod Braniewem. A w latach późniejszych została przeniesiona do Glotowa. Względy bezpieczeństwa /obawy przed napadami Litwinów/ zadecydowały, że ostatecznie siedzibą kolegiaty stało się Dobre Miasto.
>> Obł. HDW, s. 24.

1640 – Proboszcz w Klusach /Mazury/ po kazaniu wypędził diabła z ciała kobiety wyznania katolickiego. Opuszczając niewiastę szatan powiedział: „«Przestałem dręczyć kobietę, ale jakem kobold, ty będziesz miał pamiątkę». Odwróciwszy się uderzył swą zakrzywioną stopą o leżący przed kościołem kamień, w którym odcisnął palce oraz piętę stopy ludzkiej… Po czym zniknął. Kamień ten jeszcze istnieje”. Opisane zdarzenie jest odnotowane w aktach kościoła.
>> Toe., s. 289–270.

1642 – We Fromborku zmarł Jan Vesthovius /Vastov, Vastovius, nazwisko szwedzkie Wasteson/, ur. w Szwecji w 1576 r., kanonik warmiński, historyk. Studiował w Krakowie i w Rzymie. Był sekretarzem i bibliotekarzem króla Zygmunta III Wazy. Był on właścicielem części dóbr Bażany k. Braniewa, które zapisał swemu bratankowi, a ten ufundował stryjowi w katedrze fromborskiej okazałą płytę nagrobną.
>> Or. SBWPKiZM, II, s. 196.

1729 – Kapituła warmińska w odpowiedzi na pisemne zapytanie bpa Krzysztofa Andrzeja Jana Szembeka radziła nie przeciwstawiać się zaciągowi przeprowadzanemu z upoważnienia króla polskiego na obszarze księstwa warmińskiego. Kanonicy radzili, by pozwolenie obwarować warunkami: pełna dobrowolność, poszanowanie prawa i immunitetów biskupstwa. Zgodę należało wyrazić, twierdzili kanonicy, „aby nie ściągnąć gniewu królewskiego”.
>> Sz. DW, s. 320.

1766 – Biskup warmiński Adam Stanisław Grabowski zalecił Ignacemu Krasickiemu nabycie kanonii po kanoniku Ludwiku de Lodron.
>> Kor. IK, s. XL.

1793 – W Grodnie rozpoczął obrady ostatni sejm Rzeczypospolitej, na którym pod terrorem wojsk rosyjskich zatwierdzony został drugi rozbiór Polski. Decyzja tego sejmu była fikcją, gdyż Rosja i Prusy już w styczniu tegoż roku zawarły układ o nowym podziale polskiego terytorium /Rosja zagarnęła 250 tysięcy, a Prusy 57 tysięcy km?/.
>> Gin. Cudz., II, s. 190, przypis 14.

1807 – Przebywając w Dobrym Mieście, gen. Józef Zajączek otrzymuje informację, że bitwa pod Frydlądem zakończyła się zwycięstwem wojsk cesarza Napoleona. Równocześnie otrzymał on rozkaz marszu wraz z podległymi mu oddziałami przez Mazury w stronę Grodna.
>> KMW 1982, s. 410.

1812 – W młynie Hansa /okręg szczycieński/ przebywało 70 żołnierzy francuskich z szóstego korpusu, którzy przybyli tu z transportem pszenicy. Podwody i wozacy pochodzili z Księstwa Warszawskiego. Aby chłopi nie uciekli, Francuzi uwięzili ich we wspomnianym młynie. Najprawdopodobniej wieśniacy zaprószyli ogień. Młyn spłonął doszczętnie.
>> Toe., s. 354.

1863 – Władze pruskie w Królewcu wydały Wojciechowi Kętrzyńskiemu paszport na wyjazd do Rosji, Austrii i Niemiec w celach naukowych. Był to pretekst, gdyż Kętrzyński wiózł polskim władzom powstańczym w Wilnie korespondencję rządu francuskiego, który chciał znać stan ruchu powstańczego na Litwie.
>> WiM 1989, nr 3, s. 10; KMW 1967, s. 97.

1875 – W Rakowcu k. Kwidzyna ur. Bolesław Paluchowski /zm. 29.4.1940 r. w Sachsenhausen/, ksiądz katolicki, działacz społeczno-narodowy. Kształcił się w sem. duch. w Poznaniu. Posługę kapłańską sprawował w Dubinie k. Rawicza, Poznaniu, Szydłowicach k. Inowrocławia oraz Wierzchucinie Królewskim k. Bydgoszczy. Przed wybuchem wojny 1939 r. wygłaszał patriotyczne kazanie dla żołnierzy polskich dozorujących granicę. Zamordowany w obozie koncentracyjnym.
>> Or. SBWMiP, s. 244.

1887 – Wyrokiem sądu okręgowego w Królewcu wciągnięto na listę książek zakazanych /zabroniono także rozpowszechniania/ apokryf „Ewangelia Nikodema”. Było to szóste wydanie, pierwsze nakładem gospodarza Wilhelma Michalczyka z Łysoniów k. Pisza ukazało się w 1854 r.
>> Choj. Szkice, s. 150.

1890 – W Dąbrówce Malborskiej ur. Bogumił Hoffmann /zm. w Rybnie na Pomorzu 18.2.1945/, pedagog i historyk. Brał udział w powstaniu wielkopolskim i plebiscycie na Śląsku. Dyrektor gim. w nowym Mieście Lubawskim. Od stycznia 1935 r. był redaktorem dodatku miesięcznego do „Dziennika Pomorskiego” wychodzącego w Chojnicach pt. „Zabory”. Więziony w Stutthofie, zginął podczas ewakuacji tego obozu.
>> Or. SBWMiP, s. 133.

1895 – W Gryźlinach ur. Paweł Baczewski. Absolwent kursu dla działaczy plebiscyt. w Warszawie, był mężem zaufania i kierownikiem obwodu propagandowego obejmującego wsie: Różnowo, Dywity, Spręcowo, Tuławki, Gady i Stare Włóki. W obawie prześladowań przeniósł się do Polski. Ukrywał się podczas okupacji.
>> Or. SBWMiP, s. 45.

1900 – W Dłutowie k. Mławy ur. Paweł Nowakowski, partyzant, leśnik, działacz spółdzielczości rolniczej. Kierownik placówki ZWZ AK Olsztyn-Tuchola, komendant obwodu AK na pow. działdowski. Po 1945 r. prowadził w Dłutowie gospodarstwa swych sióstr, które były wdowami po zamordowanych mężach /zginęli w Oświęcimiu/. Od 1947 nauczyciel matematyki i kier. internatu liceum ogólnokształcącego w Szczytnie. W 1960 przeszedł na rentę.
>> Or. SBWMiP, s. 229–230.

1910 – Starosta tarnogórski rozesłał list gończy za kompozytorem Feliksem Nowowiejskim, któremu starano się przeszkodzić w werbowaniu chórów polskich z Górnego Śląska, Wielkopolski oraz z Prus Wschodnich i Zachodnich, by mogły wystąpić w Krakowie podczas uroczystości organizowanych z okazji 500-lecia bitwy grunwaldzkiej.
>> Boehm FN, s. 55.

1919 – Ludność Susza zaprotestowała przeciw poddaniu tego powiatu przepisom plebiscytowym, żądano, by obszar ten był przyłączony do Polski na zasadzie granic historycznych, którą to zasadę Komisja Spraw Polskich Konferencji Paryskiej przyjęła jako zasadę swych prac.
>> KMW 1966, s. 530–531.

1936 – W Prusach Wschodnich miała miejsce reorganizacja policji, polegająca przede wszystkim na jej militaryzacji.
>> KMW 1971, s. 103.

1942 – W Hartheim k. Linzu zm. Antoni Ludwiczak, ksiądz katolicki, działacz oświat., publicysta, poseł na sejm polski. Ur. 15.5.1878 w Kostrzynie. Działał w Wielkopolsce i na Pomorzu. Po ustąpieniu K. Dominirskiego został prezesem Warmińskiego Komitetu Plebiscytowego w Kwidzynie. Pobity przez bojówkę niemiecką w Biskupcu Reszelskim. Aresztowany po wybuchu drugiej wojny światowej, więziony w Stutthofie, Sachsenhausen. Zginął w komorze gazowej w Hartheim.
>> Orac. SBWMiP, s. 196.

1945 – W Olsztynie powstaje Zarząd Wojewódzki ZMW RP „Wici”.
>> Faj. RL, s. 60.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę