16 czerwca

1339 – Na staropruskim polu osadniczym Swentegarben /rejon Reszla/ powstała wieś Tarniny. Zasadźcami byli dwaj Prusowie Blyat i Sangloben, przyznano im 48 włók gruntu na odmianie prawa pruskiego, która pozwalała na dziedziczenie synom i córkom.
>> Bis., s. 188.

1359 – Bp warm. Jan Stryprock sprzedał Janowi von der Krempe zniszczony najazdami Litwinów obszar wsi Leginy k. Reszla wraz z urzędem sołeckim. Umowa zobowiązywała kupującego do skolonizowania obszaru 50 włók gruntu.
>> Bis., s. 168.

1410 – Komtur Ostródy, dowiedziawszy się podczas pobytu w Nidzicy, że książę Witold gromadzi wojsko nad Narwią, wydał rozkaz podległym starostom, by wszyscy obowiązani do służby wojskowej stawili się w pełnym uzbrojeniu w wyznaczonych miejscach.
>> Z dziejów, s. 47.

1454 – W Elblągu król Kazimierz Jagiellończyk przyjął akt hołdowniczy posłów rady Gdańska. W tym samym dniu monarcha polski wystawił temu zamożnemu miastu „rozległy przywilej”.
>> Gór. Zw. Prus., s. 79–81; KMW 1992, s. 233.

1511 – Przedstawiciele Elbląga uczestniczą w zjeździe miast hanzeatyckich w Lubece.
>> KMW 1988, s. 230.

1575 – Książę Albrecht Fryderyk w piśmie do administratora komornictwa olsztyńskiego prosi o ułatwienie pracy na terenie Warmii Kacprowi Hennebergowi, sławnemu historykowi i kartografowi.
>> Wak. Ol., s. 88, 394.

1614 – Miasto Iława złożyło prawem przypisaną przysięgę dziedzicznemu właścicielowi grodu.
>> Rocz. Ol. X, 1972, s. 237.

1708 – Szwedzi palą Olsztyn. Spłonęła większość budynków oraz bramy miejskie.
>> Wak. Ol., s. 395.

1744 – Kamera królewiecka zwróciła się do bpa Adama Stanisława Grabowskiego, żądając wydania pruskiemu szlachcicowi Eustachemu Groebenowi garncarza o nazwisku Jerzy Schoeper, który przeniósł się na Warmię, pozostawiając w Prusach niezaspokojonych wierzycieli. Bp warmiński odmówił żądaniu kamery pruskiej, gdyż na Warmii garncarz ów był wolnym człowiekiem i prawo chełmińskie zabraniało oddania człowieka w poddaństwo za długi. A ponadto – argumentował bp – jest on chory i żona nie może go opuścić, by służyć za długi męża. Dzieci zaś w ogóle nie można obciążać poddaństwem za długi rodziców.
>> KMW 1972, s. 558.

1767 – Zarządzone zostały pomiary mokradeł Łatana k. Wielbarka. Prace nad osuszeniem i zagospodarowaniem tego obszaru /kopanie kanałów, sypanie grobli, budowa śluz itp./ trwały do ostatnich lat XVIII wieku. Ogólny koszt tych prac wyniósł 7626 talarów, 3 grosze i 6 fenigów. Osiedliło się na obszarze bagien Łatana 87 gospodarzy i 10 zagrodników, razem 693 dusze. Osuszono 442 włóki, 26 mórg i 19 prętów. Osadnicy po okresie 15 lat wolnizny płacili łącznie do kasy królewskiej 1090 talarów czynszu. Jak więc widać, inwestycja amortyzowała się w przeciągu 7 lat.
>> Toe., s. 323–324.

1787 – W Kozłówku k. Nidzicy zmarł Michał Kurella /ur. w Pieckach k. Mrągowa 25.3.1722/, ksiądz ewangelicki, autor prac o pszczelarstwie. Studiował w Królewcu. duszpasterską posługę odbywał w polskich parafiach Kozłówko i Sławka Wielka. Jeden z pierwszych pszczelarzy naukowców na Mazurach.
>> Or. SBWPKiZM, I, s. 166–167.

1807 – Polskie oddziały w sile tysiąca ludzi zajęły Sępopol. Wcześniej wycofujące się oddziały rosyjskie spaliły ratusz, słodownię i prawie wszystkie stodoły. Stosowano zasadę spalonej ziemi, chodziło o to, by maksymalnie utrudnić zaopatrzenie armii francuskiej.
>> WiM 1969, nr 2, s. 10.

1812 – W Gołdapi ze swoim wojskiem kroczył marszałek Michel Ney. Małe mazurskie miasteczko pękało w szwach. Kwaterowało tu 13 generałów, 800 oficerów, nie licząc 15 tysięcy żołnierzy.
>> Toe., s. 353.

Książę Józef Poniatowski kwateruje w Wielbarku, co wynika z listu porucznika 2 pułku piechoty, pisanego 19.6.1812 r. w okolicy Ostrołęki.
>> Biel. Dał, II, s. 67.

1838 – W Wojnowie k. Ukty wizytował filiponów następca tronu, późniejszy król pruski Fryderyk Wilhelm IV. Starowierzy wywarli niebywale pozytywne wrażenie na dostojnym gościu. Procentowało to w okresie późniejszym, gdyż z zasady nie dowierzał urzędnikom, gdy wyrażali się niepochlebnie o sekciarzach spod Mikołajek. Banderia filipońska towarzyszyła Fryderykowi aż do wigryńskiego lasu, wiwatując. Po odjeździe „króla” jeden ze starców w największej tajemnicy zwierzył się Gierszowi, że spodziewano się daru na budowę świątyni, społeczność filipońską spotkał jednak zawód.
>> KMW 1961, s. 54.

1841 – W Ełku na rynku odsłonięto pomnik gen. Heinricha Johanna von Guenthera. Bronił on Prusy Wschod. przed pochodem wojsk polskich w 1794 roku, które przekroczywszy Narew, parły na północ. Okazały monument kosztował 1500 talarów.
>> Toe., s. 317, 382.

1898 – Odbyły się wybory do Reichstagu. Polskiego kandydata, którym był ks. Antoni Wolszlegier zwyciężył kandydat „Centrum” ks. Edward Herrmann. „Gazeta Olsztyńska” komentowała: „Choć zwycięstwo nie jest tą razą po naszej stronie, to smucić się mamy wcale powodu, bo liczba głosów przy obecnych wyborach wcale nie zmalała, ale się powiększyła”.
>> Wak. GO, s. 166.

1903 – W kolejnych wyborach do Reichstagu znów zdecydowanie zwyciężył polskiego kandydata /Julian Sas-Jaworski/ przedstawiciel „Centrum” /ks. Jan Hirschberg/. Pierwszy uzyskał tylko 3862, a drugi aż 10 376 głosów. Polski kandydat uzyskał większość tylko w Klebarku Wielkim, Silicach i Patrykach.
>> Wak. O polskość, s. 145.

1927 – Redaktor „Gazety Olsztyńskiej” Kazimierz Jaroszyk otrzymał wypowiedzenie pracy. Najprawdopodobniej była to restrykcja, gdyż w 1926 r., mimo nalegań olsztyńskiego konsulatu RP, odmówił napisania artykułu pochwalającego majowy zamach stanu marszałka Józefa Piłsudskiego.
>> KMW 1960, s. 173.

1935 – Prezydent Izby Pisarzy Rzeszy wydał zakaz rozpowszechniania powieści Henryka Sienkiewicza „Krzyżacy”. Książkę wycofano ze wszystkich bibliotek na obszarze państwa niemieckiego. Dążono do zniszczenia jak największej liczby egzemplarzy tej książki. W polskich szkołach i innych placówkach przeprowadzano liczne rewizje. Mimo to pojedyncze egzemplarze w prywatnych domach na Warmii i Mazurach dotrwały do roku 1945.
>> WiM 1960, nr 7–8, s. 13; Wrzes. Rp/WMiP, s. 347.

1945 – Pełnomocnik Rządu na Okręg Mazurski powołał Polski Komitet Narodowościowy, którego zadaniem było uregulowanie spraw obywatelstwa ludności rodzimej. W Węgorzewie rozpoczął urzędowanie polski starosta.
>> Bar. Warmiacy, s. 40; Łuk. O nową, s. 39; Wak. Cz., s. 53; Gęb. Pod, s. 210.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę