1247 – Zm. Konrad Mazowiecki, książę kujawski, sieradzki i łęczycki, który w latach 1229-32 i 1241-43 był także księciem krakowskim. Dążąc do rozszerzenia swej władzy i zabezpieczenia terytorium przed napadami Prusów, osadził w Ziemi Chełmińskiej zakon krzyżacki. Liczne nadania i fundacje na rzecz Kościoła poczynił w zamian za zdjęcie klątwy, która została nań rzucona po zabójstwie księdza Jana Czapli.
>> WEP V, s. 817.
1327 – Papież Jan XXII odprawił nowo zatwierdzonego bpa warmińskiego Jordana i nakazał mu powrót do jego diecezji. Uroczystość odbyła się najprawdopodobniej w Awinionie.
>> Achr., s. 29–30.
1453 – Komtur Balgi w piśmie do w. mistrza wyraża pogląd, że buntownicze zachowania chłopów /pańszczyzna, czynsze/ mają związek z agitacją prowadzoną przez miasta, których władze dawały ponoć do zrozumienia, że w razie rozruchów poprą mieszkańców wsi. Komtur wyrażał obawę, że ta agitacją prowadzona wśród ludności pruskiej, jak i niemieckiej, może w przyszłości spowodować wśród ludu nienawiść do zakonu.
>> Zi. Powstanie, s. 54.
1520 – Król Zygmunt Stary rozesłał wici do pospolitego ruszenia ziem małopolskich. Wojska potrzebne były, by zatrzymać armię zorganizowaną na zachodzie, która miała podjąć wyprawę na wschód, by wspomóc w. mistrza krzyżackiego Albrechta.
>> Bis. WP, s. 325.
1579 – Biskup warmiński Marcin Kromer zatwierdził wilkierze dla cechów kowali, garncarzy i kołodziejów w mieście Biskupcu.
>> Bis., s. 109.
1594 – Przebywający w Gdańsku król Zygmunt III Waza odwiedził wraz z królową Anną klasztor cystersów w Oliwie.
>> Rocz. Gd. 1956/1957, XV/XVI, s. 158.
1758 – W Dąbrównie na Mazurach ur. Jakub Jobski /zm. 1.09.1800 w Elblągu/, ks. ewangel., lektor języka polskiego.
>> SBWPKiZM I, s. 113.
1763 – W Limitach k. Ornety ur. Andrzej Stanisław von Hatten /zamordowany 3.01.1841 we Fromborku/, bp warm.
>> Achr., s. 203; Or. SBWPKiZM I, s. 86–87.
1811 – W zarządzeniu Królewskiej Rejencji Prus Wschodnich polecono, by po niemiecku uczyć dzieci niemieckie, gdy natomiast chodzi o dzieci polskie, to po niemiecku należy uczyć tylko te, które miałyby do tego chęć, lub gdy rodzice sobie tego życzą.
>> Kolb. Mp., s. 43; Toe., s. 387; Choj. WiM, s. 568.
1815 – W Królewcu ur. Karol Witt /zm. tamże 2.11.1891/, pedagog, redaktor, niemiecki działacz demokratyczny.
>> Or. SBWMiP, s. 330.
1832 – Pruskie Ministerstwo Wojny poinformowało gubernatora wileńskiego, że sprawę przemytu broni z Prus Wschodnich na Litwę przedstawiono carowi. Jak wynika z meldunków służb granicznych, w owym czasie np. przechwytywane przesyłki prochu szły w setki funtów.
>> Szos. PW, s. 67.
1914 – Dwie dywizje kawalerii rosyjskiej nacierały z rejonu Smolajn k. Dobrego Miasta w kierunku Ornety. W walkach na północ od tego miasta zostali ranni dwaj generałowie rosyjscy /Chan Husajn Nachiczewski – śmiertelnie/. Rosjanie wycofali się przez Migajny i Kaszuny na wschód.
>> KMW 1996, s. 69.
– W lasach k. Wielbarka /rejon Nidzicy/ popełnił samobójstwo generał Aleksander Samsonow – dowódca 2-ej armii rosyjskiej. Wraz ze swoim sztabem wyrwał się z okrążenia, ucieczka miała pełne szanse powodzenia /podlegający mu oficerowie dotarli do swoich/, Samsonow nie potrafił przeżyć klęski i najprawdopodobniej dlatego pozbawił się życia.
>> Jantar, Zagłada, s. 10; Wań. Na tropach, s. 329.
1918 – Władze niemieckie udzieliły pozwolenia na otwarcie w Oszmianie polskiego gimnazjum. Inicjatorami powstania szkoły byli: ks. Czesław Górski i prof. Antoni Łokuciewski, który został też jej pierwszym dyrektorem. Zamiar ten nie został zrealizowany.
>> Rusz. I, s. 341.
1919 – W Olsztynie zakończyły się zajęcia na pierwszym półrocznym kursie, na którym przygotowywano kadrę nauczycieli do mających powstać polskich szkół na Warmii i Mazurach. Egzamin końcowy pomyślnie zdało 15 osób.
>> KMW 1977, s. 381.
– Landrat nidzicki von Mirbach zawiadomił przedstawiciela Polskiej Rady Ludowej w Działdowie, Leona Wojnowskiego, że jego władze zwierzchnie poleciły mu zorganizowanie „Heimatwehr”, której zadaniem będzie po ustąpieniu wojsk i władz niemieckich czuwanie nad bezpieczeństwem ludności.
>> Rocz. Dział. 1999, V, s. 8.
1925 – W Toruniu powstało towarzystwo pod nazwą Instytut Bałtycki. Początkowo instytut zajmował się badaniem zagadnień związanych z polskim wybrzeżem morskim, co później rozszerzono na całość problematyki ziem nadbałtyckich. Pierwszym dyrektorem Instytutu Bałtyckiego został Stanisław Srokowski.
>> Srok. Zk, s. XXVII; Wań. Wal., s. 334.
1928 – Pruska rada ministrów uchwaliła ordynację dla prywatnych polskich szkół. Nie spełniała ona wszystkich postulatów wysuwanych przez Związek Polskich Towarzystw Szkolnych, niewątpliwym sukcesem jednak był fakt, że nareszcie można było zakładać szkoły z polskim językiem wykładowym.
>> Szkice Ol., s. 280; Sik. Galop., s. 139.
1931 – W Chaberkowie k. Olsztyna odbyła się regionalna konferencja nauczycieli szkół polskich. Lekcję pokazową poprowadził nauczyciel tamtejszej szkoły Jan Hedrych.
>> Fil. Wopt, s. 46.
1932 – W wyborach do sejmu Rzeszy na listy polskie w Prusach Wschod. padło 2846 głosów, z czego najwięcej, bo aż 1272, w powiecie olsztyńskim.
>> Wrzes. Rp/WMiP, s. 265.
1933 – W wileńskiej katedrze zakończone zostały prace związane z odkryciem grobów królewskich i przeniesieniem szczątków Aleksandra Jagiellończyka, królowej Elżbiety, królowej Barbary Radziwiłłówny i Władysława IV do prowizorycznego mauzoleum, które zostało urządzone w kaplicy Niepokalanego Poczęcia NMP, dawnej kaplicy królów polskich.
>> Lor. Album, s.106.
1936 – W Zblewie k. Starogardu Gdańskiego ur. Marian Borzyszkowski, Infułat, kanonik warm., prałat prof. zw., założyciel i dyrektor Instytutu Kultury Chrześcijańskiej im. Jan Pawła II w Olsztynie. Zm. 21.09.2001 r. w Olsztynie.
>> Chł. Lud., s. 19.
1939 – W szkole polskiej w Olsztynie odbyły się ostatnie lekcje. Obecne były wszystkie dzieci zapisane w rejestrze szkoły.
>> Szkice Ol., s. 292; WiM 1989, nr 6, s. 2; Sik. Galop., s. 155.
– Adolf Hitler wydał dyrektywę o napadzie na Polskę w dniu 1.9.1939.
>> KMW 1985, s. 319.
– W obawie przed odcięciem od sił głównych wycofał się z „korytarza” korpus Interwencyjny WP. Dowodził nim gen. Stanisław Skwarczyński.
>> Per. Wielki, s. 54.
– Wydrukowany został ostatni przed wybuchem drugiej wojny światowej numer „Gazety Olsztyńskiej”.
>> Wak. Ol., s. 379; Wak. GO, s. 494; KMW 1987, s. 323.
– Dwaj żandarmi przeprowadzili rewizję w mieszkaniu nauczyciela szkoły polskiej w Worytach k. Gietrzwałdu. Zarekwirowali książki, opieczętowali bibliotekę.
>> Fil. Wopt, s. 121; Ogr. Ssm, s. 66.
– Z Działdowa w stronę Warszawy odszedł ostatni pociąg. m.in. wyjechał nim wraz z rodziną na okupacyjną tułaczkę Karol Małłek.
>> Chł. Pierwszy, s. 94, 187; WiM 1987, nr 1, s. 9.
– W Królewcu został aresztowany mjr Emil Szuler, pracował jako kierownik wydziału konsularnego konsulatu RP. W rzeczywistości z ramienia Oddz. II Sztabu Głównego WP kierował siatką wywiadowczą w rejonie królewieckim. Torturowany nie zdradził posiadanych tajemnic Zamordowany, data śmierci i nieznana.
>> Or. SBWMiP, s. 309.
– W Olsztynie aresztowano Bohdana Jałowieckiego, konsula RP, więziony był w Królewcu i Hohenbruch. Zamordowany w obozie k. Działdowa.
>> Or. SBWMiP, s. 137.
– O godz. 23-ej komisarz polski w Gdańsku zameldował swemu zwierzchnikowi w Warszawie, że Wehrmacht z Prus Wschodnich pogwałcił granicę i wszedł na terytorium Wolnego Miasta Gdańska.
>> Krzyw. Długie II, s. 243.
1945 – W Iławie funkcjonariusze UB aresztowali b. oficera Wehrmachtu Fischera, który wraz z innymi zbiegami z obozu jenieckiego dokonywał napadów rabunkowych. „Na terenie Okręgu Mazurskiego coraz częściej dawały o sobie znać występujące wśród części społeczeństw nastroje antyradzieckie”.
>> Łuk. O nową, s. 53, 54.