25 maja

1326 – W Lidzbarku Warm. zm. bp warm. Eberhard z Nysy. Pochowany w katedrze fromborskiej.
>> Achr., s. 26.

1364 – Lokacja wsi Mokiny (Warmia).
>> Słow. Geogr. K. VI, s. 619.

1430 – W dzień Wniebowstąpienia Hans Pfeilsdorf nadał „swojemu wiernemu słudze Schepenowi” 7 wolnych włók w Szczepankowie (rejon Szczytna) na prawie chełmińskim, z obowiązkiem służby konnej. Stało się to w obecności świadków, którymi byli: Nicolaus Tergowitz, Jacob von Russken (Rauschken?) oraz Steffek.
>> Toe., s. 113.

1455 – Wojska Związku Pruskiego spieszące z Bartoszyc na pomoc Knipawie obleganej przez Krzyżaków (dowódcą grupy był Rymsza Krzykoski) zostały rozbite pod Pruską Iławą przez oddział krzyżacki wysłany przez w. miestrza von Plauena.
>> Now., s. 250.

1457 – Król Kazimierz Jagiellończyk, przebywając w Gdańsku, wydaje wielki przywilej dla tego miasta. Król przebywał w Gdańsku do 7 czerwca 1457, udając się do Malborka, gdzie wśród nieopisanej radości objął dnia następnego niedawną siedzibę zakonu krzyżackiego.
>> Rocz. Gd. 1956-1957, XV-XVI, s. 142.

1504 – W Gdańsku bawi król Aleksander Jagiellończyk wraz z żoną, królową Heleną. Przed dworem Artusa przyjął od ławników i rajców przysięgę wierności. Zatwierdził także miejskie przywileje oraz pasował dwóch mieszczan na rycerzy. Królowa kilka dni później podejmowała patrycjuszki gdańskie; uczestniczki tej uczty odbyły potem przejażdżkę łodziami do Wisłoujścia.
>> Rocz.Gd. 1956, XV, s. 144; PSP. IX, s. 361.

1517 – Mikołaj Kopernik jako administrator komornictwa olsztyńskiego zanotował w miejscowości Likusy: „Jakub z Jarot objął 2 łany, które za moim pozwoleniem sprzedał mu zgrzybiały Marek Kykoł (Kycol). Działo się to w poniedziałek w oktawie Wniebowstąpienia”.
>> Kop. Lok, s. 21.

1520 – Krzyżacka załoga zamku w Pokarminie skapitulowała w południe przed hetmanem Mikołajek Firlejem. Tym samym droga do odległego o 20 km Królewca stała przed wojskami polskimi otworem.
>> Bis. WP, s. 178, 208.

1525 – Pierwszy w historii Prus Książęcych sejm. Komisarze króla polskiego wprowadzają księcia Albrechta w lenno pruskie.
>> KMW 1988, s. 243; WiM zarys, s. 197, 812; Mał. DcP, s. 37.

1577 – Strażnik leśny z Trękusa k. Olsztyna Jan Szlunga ustanowił na zamku olsztyńskim testament. Przyczyną dla rozporządzenia swym majątkiem była długa podróż, którą zamierzał podjąć. Dokument sporządzony jest w języku polskim, jest obszerny i bardzo ciekawy. Na tym miejscy tylko fragmenty jako ilustracja: „…jeślibym się nie nawrócił do tej ziemie, skądem jest rodem, iżbych tam umerł, tedy polecam ze wszystkiego mienia mego, które mam, 20 marek na kościół klewkowski, na klebarski 10 marek, na bartąski 10 marek, na szpital olsztyński 10 marek. (…) pszczoły poruczam szwagrowi do Kielar, iż ich ma przyglądać i osądzać tak dobrze, aż przyjadę”.
>> KMW 1989, s. 81-84.

1594 – Król polski Zygmunt III Waza otrzymał od papieża pozwolenie na obsadzenie trzech kanonii fromborskich.
>> Sz. DW, s. 85.

1612 – W Warszawie ur. Jan Albert (Olbracht, Wojciech) Waza (zm. 29.12.1643 w Padwie), bp. warm. i krakowski, kardynał, syn Zygmunta III.
>> Or.SBWPKiZM I, s. 111.

1727 – Zm. Marcin Brictius (ur. w Mołdytach k. Reszla), pedagog i kaznodzieja jezuicki. Nowicjat odbył w Wilnie. Funkcję kaznodziei sprawował w Królewcu, Reszlu i Braniewie. Wykładał przedmioty humanistyczne w kolegiach na Warmii. Rektor w Reszlu i Braniewie, prefekt drukarni braniewskiej. Uchodził za wybitnego biblistę.
>> Or.SBWPKiZM I, s. 28-29.

1734 – Pod Gdańsk przybyły wojska saskie w sile ponad 8 tys. żołnierzy pod dowództwem gen. Jana Adolfa księcia von Sachsen-Weissenfels. Sasi posiłkowali Rosjan, którzy oblegali w tym czasie miasto, w którym ukrywał się król Stanisław Leszczyński.
>> Lesz. Opis, s. 17, 62.

1776 – Zm. Jak Kłosowski, kan. warm., sekr. królewski. Od r. 1764 kantor kapituły warmińskiej. W latach 1768-1770 prefekt domu konwertystów w Braniewie.
>> Or.SBWPKiZM I, s. 132.

1821 – Wielki książe Konstanty zwraca uwagę władzom pruskim na konieczność ścisłej obserwacji studentów polskich utrzymujących kontakty z Warszawą, żąda, by żaden student polski z zaboru pruskiego nie uzyskał pozwolenia przekroczenia granicy Królestwa Polskiego.
>> KMW 1957, s. 137.

1865 – W Berlinie zm. Eduard Heinrich Flottwell (ur. 23.7.1786 w Wystruciu k. Gąbina, Prusy Wschod.), prezes regencji w Kwidzynie (1825). W 1830 r. mianowany naczelnym prezesem W. Księstwa Poznańskiego. Zaciekły germanizator. Był pruskim ministrem spraw wewn. w latach 1858-1859.
>> WEP III, s. 743.

1890 – W Gietrzwałdzie ul. Julian Samulowski (zm. 8.11.1940 r. w Mathausen-Gusen), działacz plebiscyt., powstaniec śląski.
>> Or.SBWMiP, s. 279.

1900 – W Królewcu zm. Herman Pełka (Pelka), ur. 24.9.1831 w Kurkach k. Olsztynka, ks. ewangel., pedagog, dyr. Semin. Polskiego w Królewcu. Był po ukończeniu uniwersytetu królewieckiego nauczycielem w Jezioranach i w gimn. w Ełku. Był proboszczem polsko-ewangel. w Królewcu i nadwornym kaznodzieją. Asesor i radca konsystorza. Czł. Tow. Literac. „Masovia” w Giżycku. Do Polski ustosunkowany raczej wrogo, lecz położył duże zasługi w popularyzacji języka i literatury polskiej w Prusach Wschod.
>> Or.SBWMiP, s. 247.

1905 – Sympatyzująca z ruchem polskim żydowska rodzina Mendelsohnów obchodziła w Olsztynie srebrne gody. Jeden z sześciorga dzieci tej rodziny – Eryk, zdobył światową sławę jako architekt.
>> Sz. Ol., s. 258.

1920 – Podczas polskiego wiecu w Kwidzynie miało miejsce starcie polskiej ochrony z bojówką niemiecką. Polacy wyszli zwycięsko z potyczki.
>> KMW 1968, s. 457; Staw. Pl., s. 316.

1929 – Adolf Hitler po raz pierwszy przybył do Prus Wschod. Na wiecu w Królewcu wysoko ocenił dorobek organizacyjny okręgu, podkreślając osobiste zasługi Ericha Kocha. W nagrodę obiecał, że delegaci z Prus Wschodnich otworzą pochód IV Reichsparteitagu.
>> WiM 1987, nr 19, s. 7.

1930 – Otwarta została polska prywatna szkoła w Lesznie k. Barczewa.
>> Łuk.IV, s. 186

1940 – W obozie koncentracyjnym Stutthof zm. Bernard Żbik (ur. 4.3.1874 r. we wsi Krzywonoga), działacz ruchu polskiego, folklorysta i poeta. W celach zarobkowych wyjechał do Westfalii, skąd wrócił w 1905 roku jako inwalida po wypadku w kopalni. Działał w Purdzie (Tow. Ludowe i Tow. Gimnastyczne „Sokół”). Czynny w okresie plebiscytu. Szykanowany, zamieszkał w Starogardzie Gd. Współpracownik „Gazety Olsztyńskiej” i „Życia Młodzieży”. Działał w Związku Obrony Kresów Zachod. i Zrzeszeniu Rodaków z Warmii, Mazur i Ziemi Malborskiej. Aresztowany po wybuchu wojny i zamordowany w Stutthofie.
>> Or.SBWMiP, s. 345.

1945 – Do Braniewa przybyli przedstawiciele Ministerstwa Przemysłu i Handlu, by przejąć z rąk sowieckich zakłady przemysłowe. W Ostrózie starosta Stefan Cendrowski przejął władzę z rąk komendanta radzieckiego.
>> Rocz. Ol. 1972, X, s. 332; Łuk. O nową, s. 33.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę