25 czerwca

1487 – Obradujący w Elblągu sejmik m.in. rozpatrywał sprawę Szkotów, którzy w owym czasie obok Cyganów i Żydów stanowili utrapienie ludności Warmii i Prus Królewskich.
>> Sz. DW, s. 394.

1487 – Wielki szpitalnik i komtur podkarmiński Johann von Tieffen wystawił dokument o uposażeniu kościoła w Starych Juchach. Proboszczowi i jego następcom nadano na prawie chełmińskim 6 włók oraz 6 mórg łąk. Parafii w Juchach dodano na wieczność kościół w Stradunach, dom przy tym kościele wraz z morgą ogrodu. W zamian proboszcz miał odstępować komturowi za skromną opłatą cały zebrany miód, oraz odprawiać dla braci zakonnych nabożeństwa żałobne i msze śpiewane ku czci Matki Boskiej.
>> Toe., s. 163–164.

1453 – W Gracu cesarz rozpoczął sąd, w którym stronami był Związek Pruski i zakon krzyżacki. Przedstawiciel Krzyżaków zażądał potępienia Związku bez sądu, porównując jego działalność do buntu Lucyfera. Cesarz odrzucił żądanie prokuratora zakonu, nie zmieniło to jednak faktu, że po miesiącach zapadł wyrok cesarza Fryderyka III o rozwiązaniu Związku Pruskiego. Co z kolei zaowocować miało udaniem się związkowców pod opiekę króla polskiego i inkorporacją Prus do Korony.
>> Gór. Zw. Prus., s. LIV–LIX.

1520 – W czasie spotkania króla Zygmunta z jego radą proponowano, by przyrzec wielkiemu mistrzowi zwrot Podkarmina, Świątomiejsca i Cynt, z tym że w zamian wielki mistrz zwróci królowi Braniewo wraz z uzbrojeniem. Sprawę strat poniesionych w trakcie prowadzenia wojny strona polska proponowała przekazać rozjemcom. Do czasu ich orzeczenia Polska zachowa zdobyte terytoria i zamki jako zastaw.
>> Bis. WP, s. 220.

1521 – Aby w jakiś sposób pomóc zniszczonemu przez wojnę Biskupcowi, biskup Fabian z Łężan przekazał miastu w dzierżawę młyn biskupi o dwóch kołach. W dokumencie dotyczącym tej dzierżawy jest mowa o tym, że podczas zmagań Albrechta z Polską „miasto zostało całkowicie zniszczone i spalone”.
>> Bis., s. 71.

1678 – Na mocy tzw. drugiego dokumentu (pierwszy nosił datę 30.03.1678) Friedrichowi Speckowi sołtysowi z Marksob przyznano przywilej na prowadzenie karczmy, na wyszynk i wolne rybołówstwo na jeziorze Piasutno, wnosząc 100 guldenów, a czynsz od wyszynku obliczono mu na 5 grzywien rocznie.
>> Toe., s. 246.

Kanonik warm. Piotr Florian Krueger „oficjalnie stanął przed nuncjuszem i w największej tajemnicy” złożył zeznanie o stanie warmińskiej diecezji. Okazało się, że od 40 lat biskupstwo nie było wizytowane, a ostatni synod odbył się w „niepamiętnych czasach”.
>> KMW 1996, s. 18.

1709 – Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski potwierdził przywileje miasta Braniewa.
>> Sz. DW, s. 258.

1807 – Polacy pod wodzą Jana Henryka Dąbrowskiego zajęli Gołdap i stacjonowali tu do 23.07.1807.
>> Toe., s. 349.

1893 – W Gietrzwałdzie urodził się Lucjan Samulowski /syn poety Andrzeja/, zm. w styczniu 1945 r. w Melk /Austria/. Drukarz, działacz warm. i pomorski. Kształcił się w szkole muzycznej w Świętej Lipce. Drukarstwa uczył się w Iławie. Współpracownik Warm. Komitetu Plebiscytowego. Członek Polskiej Rady Ludowej dla Warmii. Po plebiscycie musiał emigrować do Polski. W 1942 roku przyjechał do Gietrzwałdu na pogrzeb matki i tu został aresztowany. Więziony w Bydgoszczy i Oświęcimiu. Zgładzony zastrzykiem fenolu podczas ewakuacji obozu koncentracyjnego.
>> Or. SBWMiP, s. 279–280.

1899 – W Sarnowie k. Rawicza urodził się Władysław Stachowski, działacz społeczno-oświatowy, powstaniec wielkopolski. W 1930–1932 był nauczycielem szkoły polskiej w Stanclewie k. Reszla. Podczas okupacji wysiedlony do Tarnobrzega, był nauczycielem w Kokrzyszowicach, gdzie uczestniczył w tajnym nauczaniu. W 1945 wrócił w rodzinne strony. Autor pamiętnika „Walka o polską szkołę na Warmii” /w zbiorach OBN im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie/.
>> Or. SBWMiP, s. 297.

1919 – W Zarębicach k. Częstochowy urodził się Jan Czarnecki /zm. 17.6.1979 r. w Olsztynie/, gen. brygady. Ukończył Akademię Sztabu Generalnego i Akademię Wojskową w Moskwie. W latach 1957–1964 dowodził 15. Dywizją Zmechanizowaną w Olsztynie. Szefował Wojewódzkiemu Sztabowi w Olsztynie w latach 1964–1967. Do końca życia był pełnomocnikiem olsztyńskiego wojewody ds. obronności.
>> Chł. Lud., s. 24.

1920 – Sztab Generalny WP wyznaczył tę datę jako termin odesłania zdemobilizowanych na czas plebiscytu żołnierzy uprawnionych do głosowania do miejsc ich zamieszkania. Władzom wojskowym, mimo trudnych wojennych warunków, zależało, by służący w wojsku polskim żołnierze z Warmii, Mazur i Powiśla, niezależnie od uczestnictwa w samym akcie głosowania, mogli wziąć udział w działaniach propagandowych.
>> KMW 1969, s. 206.

1922 – Seminarium Nauczycielskie w Działdowie urządziło tradycyjne świętojańskie wianki. Organizatorami głównymi byli warszawscy malarze Lorenc i Młodzianowski. Występowały chóry młodzieżowe i soliści opery warszawskiej. Publiczność obejrzała sztukę A. Fredry „Consilium Facultatis”.
>> WiM 1986, nr 24, s. 8.

1931 – Szkoły polskie zorganizowały święto dziecka w Gietrzwałdzie. Uczniowie z Chaberkowa i Nowej Kaletki przybyli ubrani w mundurki harcerskie. W uroczystości uczestniczyli uczniowie i nauczyciele z 12 szkół warmińskich.
>> Fil. Wopt, s. 20, 46; Grot. W kręgu, s. 167.

1941 – Został aresztowany i wywieziony do obozu koncentracyjnego Franciszek Wilkowski. Zamordowany 1.10.1941. Mieszkał w Dywitach k. Olsztyna. Czynny w okresie plebiscytu. Działał w Związku Polaków w Niemczech, był prezesem oddziału Towarzystwa Młodzieży, członkiem rady nadzorczej Banku Ludowego w Olsztynie. Więziony za wystąpienia w obronie języka polskiego.
>> Or. SBWMiP, s. 329.

1942 – W Warszawie zmarł Józef Ostaszewski /ps. J.O., J.Ost./, ur. w Staninie k. Łukowa, lekarz, działacz społeczny i kulturalny. Studiował w Warszawie. Od 1910 lekarz kolejowy i dyr. szpitala miejskiego w Mławie. Z amatorstwa zajmował się malarstwem. Aktywny w działaniu na rzecz Polaków w Prusach Wschodnich. Autor wielu publikacji dotyczących historii Warmii i Mazur. Założyciel, wydawca i redaktor „Gazety Mławskiej” /1937–1939/. W 1939 zaczął wydawać „Nową Gazetę Mławską”. Współpracował z Emilią Sukertową-Biedrawiną i Karolem Małłkiem.
>> Or. SBWMiP, s. 241–242.

1944 – W Radości pod Warszawą przy ul. Jasnej 9 odbyło się ostatnie konspiracyjne Posiedzenie Prezydium Związku Mazurów. Postanowiono, że natychmiast po wypędzeniu Niemców związek ujawni się i zgłosi gotowość współpracy z nową władzą.
>> WiM 1968, nr 4, s. 4; Chł. Pierwszy, s. 188.

1945 – W Olsztynie powstaje Związek Walki Młodych, rozpoczyna pracę oddział Narodowego Banku Polskiego, jego dyrektorem został Karol Ćwiertnia. W Iławie uruchomiona została pierwsza szkoła.
>> Łuk. Ol., s. 15; Ił., s. 392.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę