18 maja

1253 – Papież wystawił bullę pozwalającą odkupić winy rycerzom zakonnym za przestępstwa w rodzaju podpaleń i grabieży, jeżeli wezmą udział w walkach z niewiernymi na terenie Palestyny, Prus i Inflant.
>> KMW 1979, s. 279, 369, 371.

1376 – Bp warm. Henryk Sorbom po raz pierwszy odnowił dokument lokacyjny miasta Braniewa.
>> Sz.DW, s. 259.

1404 – W księdze rachunkowej zamku w Malborku znajduje się następująca notatka: „50 grzywien panu Lupoldowi Kokericz; 4,5 grzywny panu Lupoldowi w Toruniu na pokrycie kosztów gościny”. (Chodzi o tego samego rycerza, który został zabity podczas bitwy grunwaldzkiej, gdy podjął próbę targnięcia się na życie króla Władysława Jagiełły).
>> Leś.Sekrety, s. 140, 143.

1489 – Papież Innocenty III wystawił bullę zatwierdzającą wybór Łukasza Watzenrode na bpa Warmii. Mając ten dokument przy sobie bp Watzenrode wyruszył z Rzymu, na Warmię w przebraniu księgarza przybył w czerwcu tegoż roku i objął rządy nad diecezją.
>> Or.SBWPKiZM II, s. 201.

1559 – Podczas obrad Rady Rzeszy odczytane zostały supliki optujące za zniesieniem wyroku banicji ciążącej na księciu Albrechcie pruskim, ukaranym za samowolną sekularyzację zakonu krzyżackiego. Sprawa i tym razem nie została załatwiona pomyślnie dla księcia Albrechta.
>> KMW 1993, s. 173.

1576 – Król Stefan Batory otrzymał od wojewody krakowskiego książkę „Polonia” autorstwa Marcina Kromera. Stało się to „poranno”. Z zachowanej korespondencji wiadomo ponadto, że oprawioną w czerwony aksamit książkę król: „wdzięcznie przijął i zarazem jedne kartkę przeczytał. Zasię po obijedzie natychmiast począł czytać ty xięgi”.
>> KMW 1994, s. 201.

1611 – W Malborku zm. Jerzy Kostka (ur. ok. r. 1555), podskarbi pruski i wojew. malborski. Kierował świetnie zorganizowaną kancelarią, dbał o utrzymanie w obronnej sprawności malborskiej warowni. Znawca stosunków pruskich, jako komisarz królewski delegowany do Królewca, gdy elektor Jan Zygmunt obejmował księstwo pruskie.
>> Or. SBWPKiZM, I, s. 146.

1636 – W Mikołajkach nad Śniardwami ur. Dawid Pomian Pesarovius (zm. w Zalewie k. Morąga 30.8.1693), kaznodzieja pols.-ewangel. Studiował w Królewcu. Poza Zalewem posługę kapłańską sprawował w Wilnie i Słucku.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 74-75.

1637 – Nastąpiło oficjalne przejęcie Świętej Lipki przez kapitułę warm. od właściciela i fundatora Stefana Sadorskiego. Kapitułę reprezentował kanonik Przecław Szemborowski, a władze pruskie delegat starosty kętrzyńskiego w osobie notariusza Szymona Hagenau. Urzędowy dokument sporządził notariusz reszelski Erazm Kraus. Po zakończeniu czynności ofiarodawca zaprosił kanonika Szemborowskiego do swej rezydencji w Księżnie.
>> KMW 1995, s. 32.

1694 – W Giżycku ur. Maciej Ernest Boretius (Borecki), sm. 4.10.1738 w Królewcu, lekarz i przyrodnik. Pierwszy na Mazurach stosował szczepionki przeciw ospie.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 26-27; KMW 1964, s. 514.

1726 – W Dobrym Mieście zm. Jan Marcin Stoessel (ur. 2.10.1655 w Braniewie), kanonim dobromiejski. Kształcił się prawdopodobnie w Rzymie, prepozyt kolegiaty dobrom., ekonom biskupstwa warm. Główny inicjator i nadzorca budowy kościoła odpustowego w Glotowie k. Dobrego Miasta. Opracował kronikę kościołów w Krośnie i Glotowie. Razem z innymi konfratrami wydał w Braniewie (1725) kronikę autorstwa kan. dobrom. Jana Leo, historyka Prus.
>> Or.SBWPKiZM II, s. 165; tamże s. 10.

1730 – W Gołdapi w dzień Wniebowstąpienia od fajki kirasjera spłonęła doszczętnie stajnia wraz ze znajdującym się w niej koniem. Stąd wniosek,. że w tym czasie miasto to posiadało stały garnizon.
>> Toe., s. 281.

1759 – W Reszlu zm. Jan Christian Schmist (Szmidt), ur. w r. 1701, rzeźbiarz. Pochodził z Saksonii, zawodu wyuczył się w Warszawie. Wykonał liczne ołtarze dla kościołów w Braniewie, Pieniężne, Reszlu i Jezioranach. Dwaj jego synowie również byli rzeźbiarzami. Christian Bernard działał na Warmii i tu zmarł, natomiast Józef pracował w Warszawie.
>> Or.SBWMiP 1963, s. 327.

1768 – W Królewcu ur. Maciej Fryderyk Nicolovius (zm. 16.5.1836), księgarz, nakładca. Drukował i sprzedawał m.in. podręczniki do nauki języka polskiego.
>> Or.SBWPKiZM II, s. 57.

1778 – W Rębielczu k. Gdańska zm. Sebastian Federowicz (Fedorowicz, Foedorowitz), ur. ok. 1700 w Słupach k. Olsztyna, kazn. polsko-ewangel., pedagog. Studiował w Królewcu. Konrektor i prorektor szkoły w Ełku. Posługę duchową sprawował w Wilnie, Małym Kacku k. Gdańska, nauczał tercji w gimn. gd.
>> Or.SBWPKiZM I, s. 59.

1804 – W Ornecie ur. Antoni Arendt (Arent), z. 24.4.1886 w Braniewie, ks. katol., pedagog, autor podręczników szkolnych.
>> Or.SBWMiP, s. 43.

1831 – Wydane zostało zarządzenie dotyczące zapobieganiu zachorowaniom na cholerę. Zalecano unormowany tryb życia, niepoddawanie się smutkowi, unikanie kwaśnego piwa, zsiadłego mleka i kwasu. Ponadto uważano, że najpewniejszym sposobem niezarażenia jest unikanie kontaktu z chorymi.
>> KMW 1968, s. 537; Szos. PW, s. 24.

1850 – W Czerniowcach na Bukowinie ur. Jan Mikulicz (Mikulicz-Radecki), zm. 14.6.1905 we Wrocławiu, światowej sławy chirurg polski. Studiował w Wiedniu. Był prof. uniwersytetów w Krakowie, Królewcu i Wrocławiu. Ukończył także studia muzyczne i całe życie zajmował się muzyką.
>> Or. SBWMiP, s. 216-217.

1879 – W Ropnicy k. Cieszyna ur. Paweł Klimosz (zm. w Toruniu 9.12.1953), nauczyciel, działacz społ.-oświat. Studiował w Krakowie, insp. szkolny w Działdowie.
>> Or. SBWMiP, s. 159-160.

1887 – W Piersławku k. Piecek ur. Ernst Wiechert (zm. w Uerikon, Szwajcaria, 24.8.1950), pisarz niemiecki. Prusy Wschod. były dominującym tematem jego twórczości. Publicznie głosił sprzeciw wobec ideologii hitlerowskiej. Zaprotestował przeciw aresztowaniu pastora Martina Niemoellera i Edmunda Sprangera. Był więziony, osadzony na 57 dni w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie. Po opublikowaniu „Lasu umarłych” odsądzano pisarza od czci, pomawiając o zdradę narodową.
>> Chł. Pr.Wsch., s. 82-85; Mart. Coś, s. 158-162; WiM 1987, nr 4, s. 5.; Kruk Sz., s. 72

1890 – W Siedlcach ur. Ewald Lodwich (zm. 13.9.1973 tamże). ks. ewangel. Studiował w Dorpacie. Działacz plebiscytowy na Mazurach. Organizator i pierwszy dyrektor Semin. nauczycielskiego w Działdowie, gdzie w Lic.Ogólnokształcącym po II wojnie świat. był nauczycielem polskiego, rosyjskiego i łaciny. Pisał wiersze, wydawał śpiewniki i przekłady z literatury rosyjskiej.
>> OBL, s. 117; Or. Twórcy, s. 104-105.

1901 – W Wałdykach k. Lubawy ur. Feliks Grabkowski, działacz plebiscytowy, należał do polskiej Straży Plebiscytowej w Elgnowie k. Ostródy, kolportował broszury i ulotki; w l. 1923-1939 był pilotem WP, służył w Pucku i Toruniu.
>> Or. SBWMiP 1963, s. 98.

1905 – W Szczyrzycu k. Limanowej ur. Antoni Hans (zm. 8.02.1962 w Biskupcu Reszelskim), działacz kult.-oświat. Uczestnik konspiracji antyhitlerowskiej. Pracował w Dzierzgoniu, Morągu, Biskupcu Resz.. Autor broszury „Z reszelskich pól”.
>> Or.Twórcy, s. 68.

1910 – W Grodnie zm. Eliza Orzeszkowa (ur. 6.6.1841), pisarka, działaczka społeczna.
>> Kron. XX, s. 121.

1914 – W Waplewie na Powiślu ur. Andrzej Sierakowski, architekt. Studiował we Lwowie. Po II wojnie świat. oprac. szereg projektów, które nagrodzone były m.in. przez ministra budownictwa, przemysłu i materiałów budowlanych. W pierwszych latach po wojnie asystent Politechniki Gdańskiej.
>> Or.SBWMiP, s. 287.

1918 – W Mińsku (Białoruś) ur. Jarosław Zabłocki, nauczyciel. Uczył sie w polskim gimnazjum w Wiłkomierzu. Od 1952 r. kierownik szkoły podstawowej w Braniewie. Absolwent WSP w Gdańsku. W szkolnictwie przepracował 33 lata. Na emeryturze rzeźbi i zajmuje się pszczelarstwem.
>> WiM 1989, nr 9, s. 11.

1920 – Grupa „Sokołów” w Mikołajkach Pomorskich otrzymała formalne uprawnienia „Gniazda Sokołów”. Nieformalnie jednostka ta istniała od zakończenia I-szej wojny światowej.
>> KMW 1981, s. 356-357.

1929 – Na I Wschechsłowiańskim Zjeździe Śpiewaczym w Poznaniu Warmiak Feliks Nowowiejski wystąpił jako dyrygent połączonych chórów, które wykonały jego najwybitniejszą pozycję wokalno-chóralną „Ojczyzna” (prawykonanie).
>> Boehm FN, s. 73-74.

– Ukazała się ustawa parlamentu Rzeszy o pomocy dla rolnictwa Prus Wschodnich. Chodziło o oddłużenie rolnictwa, gdyż badania wykazały, że połowa gospodarstw ma długi przewyższające wartość majątku. Była to tez najprawdopodobniej próba „miękkiego lądowania” wiążąca się z oznakami nadciągającego kryzysu gospodarczego. Działanie okazało się mało skuteczne, a prawdziwą poprawę wschodniopruskiej prowincji spowodowały dopiero rządy nazistów, którzy zdynamizowali gospodarkę zbrojeniami.
>> Z dziejów III, s. 26-30.

1935 – W Berlinie msza żałobna w intencji zmarłego marszałka Józefa Piłsudskiego. Msza odprawiona została w katedrze św. Jadwigi. Zebrani podziawiali głos Adeli Korytko_Czapskiej. W ceremonii żałobnej uczestniczył Adolf Hitler.
>> Polit. 1987, nr 51, 19 grudnia, s. 13.

Franciszek Bem działacz polonijny znany na Warmii zawarł związek małżeński z wdową matką 12 dzieci Martą Gusaday z Woryt k. Gietrzwałdu. Małżeństwo zostało zawarte po uzyskaniu zapewnienia, że dzieci będą uczęszczały do polskiej szkoły. Miał to być rzekomo główny powód małżeństwa i decyzja ta miała uratować od zamknięcia worycką szkołę.
>> KMW 1983, s. 594.

1942 – W obozie koncentracyjnym Dachau zastrzykiem fenolu zamordowany został redaktor „Gazety Olsztyńskiej” Stanisław Nowakowski. Administracja obozu zawiadomiła rodzinę, że zmarł na „zapalenie płuc” 24.06.1942 r.
>> Wak.Ol., s. 362; Or.SBWMiP, s. 230-231.

1943 – Minister Rzeszy Alfred Rosenberg wydał polecenie komisariatowi ziem wschodnich zwiększenia transportów robotników przymusowych z okupowanych obszarów Związku Radzieckiego, gdyż wymaga tego gospodarka Niemiec. Była to dyrektywa Hitlera. Ewentualne niedobory siły roboczej na wschodzie nakazywano niwelować przez zwiększenie wydajności pracy.
>> KMW 1987, s. 98.

1945 – Starosta pow. piskiego z siedzibą w Białej Piskiej donosił swym wzwierzchnim, że w Białej dwa dni wcześniej osiedliły sie pierwsze cztery rodziny. Starostwo ma siedzibę w gmachu poczty, gdyż poprzedni obiekt trzeba było opuścić napolecenie radzieckiego komendanta wojennego. Jedynym środkiem lokomocji, jaki starostwo dysponuje, to para koni. Z 12 ludzi personelu pozostały tylko 3 osoby. Pozostali wyjechali do Białegostoku i nie powrócli na placówkę w zaplanowanym terminie.
>> Bar. Warmiacy, s. 35.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę