16 maja

1507 – W zjeździe miast hanzeatyckich w Lubece wziął udział przedstawiciel Elbląga. Był nim rajca mgr Jan Butenhol. W obecności posłów Torunia i Gdańska złożył on oświadczenie, że sytuacja Elbląga jest zbyt słaba, by pokrywać koszty wysyłania własnych delegacji, dlatego też do czasu poprawy sytuacji miasto będzie upoważniało inne ośrodki do reprezentowania Elbląga podczas zjazdów hanzy.
>> KMW 1988, s. 230.

1588 – Bp warm. Marcin Kromer specjalnym pismem zezwolił radzie miasta Ornety na przeprowadzenie corocznej musztry wojskowej swych obywateli.
>> Sz.DW, s. 454-455.

1649 – W Braniewie zm. Szymon Berent (Berendt), ur. tamże w r. 1585, jezuita, muzyk, filozof, pisarz, kaznodzieja. Wykładał teologię w różnych kolegiach jezuickich. Na dworze królewskim pełnił funkcję spowiednika i kaznodziei królewicza Aleksandra Karola (brata Władysława IV). Przez 2 lata był regensem alumnatu papieskiego w Braniewie, a następnie rektorem tego kolegium. Utwory muzyczne jego autorstwa nie dochowały się do naszych czasów. Łożył na odbudowę braniewskiej bursy muzyków zniszczonej podczas wojny, fundował stypendia dla niezamożnych uczniów. Z królewiczem Aleksandrem Karolem odbywał podróże do Włoch i Niemiec.
>> Or.SBWPKiZM I, s. 20.

1682 – W Królewcu zm. Andrzej Concius (Kącki), ur. w Narzymiu k. Działdowa 25.11.1628, matematyk, przyrodnik. Studiował w Wittenberdze i Holandii. Prof. matematyki na Uniwersytecie królewieckim, rektor, bibliotekarz zamkowy. Autor kilku prac z zakresu matematyki, filozofii i astronomii.
>> Or.SBWMiP 1963, s. 46-47.

1734 – W Dobrym Mieście ur. Jan Nepomucen Augustyn Katenbringk (zm. 28.4.1808 r. w Krośnie k. Ornety), ks. katol., historyk warm. Posługę kapłańską pełnił w Szalmii k. Braniewa, Królewcu i w Rogożu k. Lidzbarka Warm.
>> Or.SBWPKZiM I, s. 124.

1792 – ur. Fryderyk Buchholtz w Olsztynku k/Olsztyna, założyciel fabryki fortepianów w Warszawie. Chopin uczył się gry na fortepianie z tej fabryki.
>> Kruk Sz., s. 199

1830 – „Pieśń o zamordowaniu trojga dziatek w mieście (Piszu) przez ich własną matkę, jako też i sama tamże swój koniec wzięła, razem ze swoimi dziatkami życie sobie odjąwszy”.
>> Szcz.Kalend., s. 118; WiM 1988, nr 7, s. 12.

1836 – W Królewcu zm. Maciej Fryderyk Nicolovius (ur. 18.5.1768 r. tamże), księgarz nakładca. Studiował w rodzinnym mieście, praktykę księgarską odbył w Rydze. Własną księgarnię w Królewcu otworzył w 1790 r. Wydawał i handlował podręcznikami do nauki języka polskiego. Po III rozbiorze Polski był uprzywilejowanym księgarzem na obszarze Mazowsza, które zostało przyłączone do Prus. Był nakładcą licznych prac K.C. Mrongowiusza, drukując je u Kanterów w Kwidzynie oraz w Gdańsku.
>> Or.SBWPKiZM II, s. 57.

1839 – Rejencja królewiecka wydała polecenie podległym urzędom, że zezwolenie na emigrację do Kongresówki może być wydane jedynie wówczas, gdy władze Królestwa Polskiego wydadzą zaświadczenie o braku jakichkolwiek zastrzeżeń odnośnie do osoby emigranta.
>> KMW 1965, s. 632.

1863 – W Królewcu został aresztowany komisarz polskiego Rządu Narodowego na Prusy Wschodnie Jan Roehr. Znaleziono przy nim m.in. polskie i francuskie książki o treści wojskowej, mapę Polski z naniesionymi ruchami oddziałów powstańczych, listy i notatki związane z handlem bronią.
>> Szos. PW, s. 236-237.

1886 – W Czarnowie k. Chojnic ur. Jan Karnowski (zm. Wyrzysku 2.10.1939 r.), kaszubski poeta, pisarz, działacz społ.-polit.
>> WEP V, s. 478.

1895 – Zm. Justyn Rarkowski, poseł w parlamencie rzeszy, pochodził z Olsztyna, znał język polski, sprawami Polaków na Warmii nie interesował się.
>> Jas. Ś., s. 276.

1900 – Paweł Gustaw Waldemar Nauhaus (Neuhaus-Nowodworski) pozbawiony stanowiska redaktora „Gazety Ludowej” w Ełku. Przyczyną były bliżej niesprecyzowane intrygi. Gazetę redagował od połowy sierpnia 1898 r, a jego działalność na tym polu oceniana jest pozytywnie.
>> Or.SBWMiP, s. 223-224.

1906 – W Brodowie k. Działdowa ur. Robert M. Edward Małłek (brat Karola), nauczyciel, od 1936 r. II sekretarz Zw. Mazurów w Działdowie. Jako ppor. WP brał udział w kampanii wrześniowej. Uciekł z oflagu i brał udział w konspiracji. Po wojnie był starostą w Nidzicy i sekr. reaktywowanego Mazurskiego Instytutu Badawczego w Olsztynie.
>> Or.SBWMiP, s. 208.

1920 – W Kwidzynie odbyły się uroczystości „Dnia Polskiego”. Wzięło w nich udział kilka tysięcy osób. Na zakończenie odbył się pochód ulicami miasta, w którym brała udział także duża grupa „Sokołów”. Gniazda „Sokołów” zabezpieczały także porządek i bezpieczeństwo manifestacji. Doszło do ostrych starć z bojówkami niemieckimi. Po obu stronach byli pobici i ranni. To, że kwidzyński „Dzień Polski” przebiegł zgodnie z wcześniej zaplanowanym harmonogramem, było zasługą „Sokołów” polskich.
>> KMW 1981, s. 355′ KMW 1986, s. 25; KMW 1970, s. 238.

1922 – Do Wilna przybył Władysław Mickiewicz – syn Adama Mickiewicza. Został on zaproszony z okazji setnej rocznicy ukazania się pierwszych utworów jego ojca. Rada miasta Wilna nadała dwa dni później Władysławowi Mickiewiczowi tytuł honorowego obywatela.
>> Rusz. II, s. 186-188.

1936 – Burmistrz miasta Olsztyna na prośbę polskich organizacji młodzieżowych o umożliwienie korzystania ze stadionów i sal gimnastycznych odpowiedział: „Jest to niemożliwe, gdyż posiadane obiekty są niewystarczające dla tutejszych, tzn. niemieckich sportowców”.
>> KMW 1986, s. 41.

– W Olsztynie zm. Pelagia Pieniężna (z domu Lewandowska), ur. 21.12.1881 r. w Inowrocławiu, działaczka warm. Była żoną Władysława Pieniężnego. W l. 1914-1920 była kierowniczką olsztyńskiego i Mazurskiego Banku Ludowego. Uratowała księgi obu instytucji i umożliwiła szybki start po zakończeniu wojny. Czynna w polskich organizacjach kobiecych w Olsztynie i w Prusach Wschod.
>> Or.SBWMiP, s. 250.

1937 – W Gdyni uroczyste powitanie nowego okrętu polskiej marynarki wojennej. ORP „Grom” przybył ze stoczni angielskiej pod dowództwem kmdr. por. Stanisława Hryniewickiego.
>> Cies. PMW, s. 35.

1939 – Głównodowodzący Kriegsmarine, admirał Roeder, wydał rozkaz dotyczący wykonania dyrektyw Fall Weiss – zaatakowanie Polski w wypadku odrzucenia ustępstw terytorialnych wysuniętych przez Hitlera.
>> Per. Wielkie, s. 28.

– Adam Kołodziej, nauczyciel szkoły polskiej w Brąswałdzie k. Olsztyna odwołany został do kraju. Powrócił do miejsca swej poprzedniej pracy w Drzewcach k. Międzychodu.
>> Fil. Wopt, s. 82.

1943 – W Paulinie k. Nałęczowa Mazurzy działdowscy radzą nad formami pracy Instytutu Mazurskiego.
>> Chł. Pierwszy, s. 188.

1945 – Z raportu Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej: „Czynnikiem najbardziej utrudniającym akcję organizacyjną MO na terenie Okręgu Mazurskiego są bandy (byłych żołnierzy SS i własowców), które przeprowadzają liczne napady i rabunki. Ostatnio Komenda otrzymała meldunki o wykolejeniu 2 pociągów w miejscowości Dajtki (pow. Olsztyn) (…), zginęło 6 Rosjan, kilkunastu odniosło rany. Funkcjonariusze bezpieczeństwa przy pomocy MO zlikwidowali 8-osobową grupę SS (…). Według ostatnich meldunków z powiatu Ostróda milicja tamtejsza, współdziałając z wojskiem sowieckim, zlikwidowała bandę własowców, w skład której wchodziło 15 osób. Z wyżej wymienionych 7 zginęło w walce, a reszta przekazana została władzom sowieckim (…). W celu współpracy przybył do Olsztyna na miejsce sowieckiego baonu śmierci pułk. NKWD”.
>> Łuk. O nową, s. 31-32.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę