11 października

1331 – Król czeski Jan Luksemburski zawarł rozejm z Polakami. Decyzję tę podjął, gdy doszły go wieści o polskim zwycięstwie nad Krzyżakami pod Płowcami. Tym samym nieaktualna stała się myśl, by wspólnie z zakonem wziąć w kleszcze i zdobyć Wielkopolskę. Rozejm początkowo miał obowiązywać miesiąc, lecz i później już król czeski nie podejmował wypraw na Polskę, wspomagając jedynie Krzyżaków wojskiem, które otrzymywało od zakonu żołd.
>> Gór. PkwP, s. 98.

1437 – Na zjeździe w Radzyniu szlachta wystąpiła przeciw Krzyżakom, którzy kwestionowali przywileje wynikające z prawa chełmińskiego.
>> Gór. PkwP, s. 171.

1442 – W Malborku odbył się zwołany przez w. mistrza zjazd szlachty, na którym Krzyżacy radzili się, jak powinni postępować wobec buntujących się miast. Szlachta chełmińska dawała odpowiedzi wykrętne, jednak inni uczestnicy zjazdu radzili odwołać się do pospólstwa miejskiego. Istnienie rozbieżności w łonie Związku Jaszczurczego stanowił oczywisty powód do zadowolenia Zakonu.
>> Gór. PkwP, s. 184-185.

1520 – Armia zaciężnych śpieszących na pomoc zakonowi krzyżackiemu przekroczyła granicę Królestwa Polskiego i stanęła pod Międzyrzeczem, pierwszym warownym punktem po stronie polskiej.
>> Bis. WP, s. 332.

1587 – Król Zygmunt III Waza otrzymuje w Gdańsku akt wyboru na króla Polski i udaje się następnie na południe kraju, gdzie odbyła się uroczysta koronacja (27.12.1587).
>> Rocz. Gd. 1956/1957, XV/XVI, s. 156; WEP XII, s. 827.

1647 – Zm. Szymon Ugniewski, profesor wymowy i rektor Akademii Wileńskiej.
>> Maryl. Wspom., s. 218.

1677 – Jan Stanisław Zbąski (późniejszy bp warmiński), mianowany biskupem przez króla w r. 1676, otrzymał w tym właśnie dniu promisję papieską.
>> Or. SBWMiP, s. 224.

1714 – W Reszlu zm. Jan Tengis (Attengis, Thengis), jezuita, profesor Akademii Wileńskiej, polemista. Studiował w Połocku. Wykładał w Pińsku i Warszawie oraz Braniewie, gdzie pracował najdłużej.
>> or. SBWPKiZM II, s. 182.

1763 – W Królewcu zm. Gotfryd Podbielski, organista. Studiował w Królewcu, został w 1709 r. następcą ojca na stanowisku organisty kościoła staromiejskiego w Królewcu, a po śmierci brata Krystiana także w kościele katedralnym. Dawał koncerty publiczne, nauczał prywatnie muzyki organowej.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 83.

1790 – W Królewcu zm. Jerzy Krzysztof Pisański (ur. w Piszu 13.08.1725), pedagog w tamtejszych szkołach. Jeden z pierwszych pruskich regionalistów naukowych o ogromnym dorobku pisarskim. Posiadał imponującą bibliotekę, w tym liczne polonika. Utrzymywał liczne kontakty z naukowcami polskimi na Pomorzu i w Polsce.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 79-80; Toe., s. 336; WEP XIII, s. 349.

1794 – Rada Najwyższa Narodowa wydaje odezwę „Do obywatelów mieszkańców Prus Wschodnich i Zachodnich”. Gen Jan Henryk Dąbrowski myśli o odwrocie z Pomorza, gdyż Prusacy koncentrują siły, komunikacja z Warszawą przerwana, a książę Józef Poniatowski opuścił pozycję na linii Bzury.
>> KMW 1995, s. 128; Powstanie, s. 65-66, 131 przypisy 11.

1801 – Andrzej Stanisław von Hatten otrzymał z rąk bpa Karola von Hohenzollerna sakrę biskupią.
>> Achr. PBW, s. 204.

1808 – W Warszawie zm. Krzysztof Żurawski (ur. 22.02.1738), prałat kilku kapituł, kanonik warmiński, dr praw, sekretarz królewski. Przy swej kanonii we Fromborku założył ogród ozdobny. Posiadał szereg beneficjów rozrzuconych po całej Polsce. Autor monumentalnego dzieła z zakresu polskiego prawa kościelnego, które ukazało się w całości drukiem dopiero w 1883 w Poznaniu.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 229.

1834 – Tę datę nosi instrukcja wydana przez księcia Adama Czartoryskiego Karolowi Marcinkowskiemu emisariuszowi. Instrukcja ta daje obraz dotyczący stosunku arystokratycznej emigracji polskiej do Prus Wschodnich, a szczególnie do tej części zamieszkałej przez ludność polską. W dokumencie tym m. in. czytamy: „ Polskie i tzw. Stare Prusy: Gdańsk, Elbląg, Królewiec etc. Są punktami, których bynajmniej zaniedbać nie należy, choć się zdają teraz mało przyjazne, są tam wszelako liczne populacje, mówiące po polsku i po litewsku, na które jakiś wpływ da się zaprowadzić”.
>> Szos. PW, s. 100; KMW 1981, s. 250.

1843 – Synod w Ostródzie pod wpływem Gustawa Gizewiusza wystąpił do władz z „memoriałem” obrazującym martyrologię dziatwy polskiej. Księża ewangeliccy domagali się kierowania w okolice polskie nauczycieli ze znajomością języka polskiego. W wyniku tego apelu władze poszły na pewne ustępstwa, zalecając, by dzieci pobierały naukę czytania w języku, w jakim będą konfirmowane.
>> KMW 1958, s. 67-68.

1862 – Sąd w Sztumie skazał na grzywnę Teodora Łyskowskiego wraz z żoną Józefiną znanego na Powiślu działacza polskiego, za śpiewanie w kościele polskich pieśni patriotycznych.
>> Or. SBWMiP, s. 203.

1863 – Tajny nadzorca Fredrich August Stueler ocenił i zatwierdził prace przy restauracji zespołu zamkowo- katedralnego w Kwidzynie. W efekcie tych prac nastąpiło ujednolicenie wnętrza przez wyburzenie wielu ścianek działowych i murków oraz odsłonięcie lica ceglanego na filarach, w arkadach i na żebrach sklepień.
>> KMW 1994, s. 41.

1876 – Burmistrz Biskupca Kleefeld wystawił opinię nauczycielowi Karolowi Bartlewskiemu: „Należy on do tych klerykalnych nauczycieli, którzy przywykli są wykonywać rozkazy tylko katolickiego duchowieństwa, a nie zarządzeń władz państwowych”.
>> Jas. Ś., s. 242.

1880 – W Poznaniu powstało Towarzystwo Czytelni Ludowych, objęło ono swym zasięgiem Poznańskie, Śląsk, Prusy Zachodnie, Prusy Wschodnie, jak również obszary wychodźctwa polskiego w Niemczech (Westfalia, Nadrenia). Oddziały tej organizacji istniały na Warmii i Mazurach już w następnym roku, a w r. 1888 było ich już 84.
>> Wrób. Bp, s. 23-25; KMW 1966, s. 386.

1918 – Ogłoszona została odezwa zapowiadająca zjednoczenie wszystkich Polaków w Rzeszy we wspólnym froncie. Pod odezwą tą znalazły się także podpisy działaczy, którzy zamieszkiwali tereny objęte zasięgiem oddziaływania„Gazety Olsztyńskiej”.
>> Wrzes. WiM, s. 185-186.

1919 – Rada Żołnierska i Robotnicza w Biskupcu Pom. rozwiązała się. Powstała ona 21.11.1918 r.
>> Ił., s. 134.

– Delegacja Niemców z terenów plebiscytowych na audiencji u generała Charlesa Duponta, szefa francuskiej misji wojskowej w Polsce, przedstawiła swoje postulaty dotyczące organizacji plebiscytu.
>> Staw. PL., s. 507.

1920 – Henryk Woronecki-Korybut zakończył pracę jako konsul generalny RP w Olsztynie. Funkcję tę sprawował od 1.08.1920. Wcześniej w okresie 1.05.-9.06.1920 był on w Olsztynie zastępcą konsula generalnego.
>> Or. SBWMiP, s. 336.

1921 – W Nowym Mieście (ZSRR?) urodziła się Zofia Hermanowicz. Studiowała w Strasburgu (Francja) w Szkole Sztuk Pięknych oraz w Wyższej Szkole Sztuk Pięknych w Paryżu. Dyplom polski uzyskała na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu. Uprawia malarstwo sztalugowe i ścienne i grafikę użytkową. W Olsztynie mieszkała w latach 1948-1968, skąd przeniosła się do Warszawy.
>> Or. Twórcy, s. 69-70.

1933 – Reinhold Barcz pod naciskiem władz niemieckich zwrócił się do Seweryna Pieniężnego z żądaniem, by przywrócić czysto religijny charakter pisku „Głos Ewangelijny”. Gazeta ta po zamknięciu na trzy miesiące „Mazura” przekształcone zostało w tygodnik. Pieniężny zastosował się do prośby Barcza, nie uchroniło to jednak „Głosu Ewangelijnego” od niemieckich restrykcji.
>> KMW 1977, s. 85; CHł. WGO, s. 126.

1938 – Pruski minister nauki, sztuki i oświecenia publicznego nie wyraził zgody na zamknięcie polskich szkół w Wymoju i Brąswałdzie na Warmii. Z wnioskiem o likwidację wymienionych szkół zwracała się do władz rejencja olsztyńska, na której tego rodzaju decyzje wymuszał polakożerczy Bund Deutscher Osten (BDO).
>> Fil. Wopt, s. 63.

1939 – Gen. Franciszek Kleeberg, dca ostatniej bitwy w kampanii wrześniowej, przekroczył bramy obozu k/Olsztynka. Generał Kleeberg zmarł w niemieckiej niewoli (Drezno 5.04.1941).
>> WiM 1989, nr 20, s. 15; WEP V, s. 640.

– Polski minister spraw zagranicznych na uchodźtwie August Zalewski w towarzystwie ambasadora RP w Wielkiej Brytanii Edwarda Raczyńskiego rozpoczęli z przedstawicielami rządu angielskiego pierwsze po zakończeniu kampanii wrześniowej rozmowy, mające na celu rozpoznanie postawy Brytyjczyków m. in. na temat bezpieczeństwa Polski z kierunku północnego (Prusy Wschodnie).
>> KMW 1985, s. 333; KMW 1996, s. 165; KMW 1992, s. 315.

1945 – W Olsztynie reaktywowano działalność Banku Ludowego. Kierownikiem tej instytucji został dawny jego dyrektor Juliusz Malewski.
>> Łuk. Ol., s. 22

– W Monachium zm. Bogumił Leyk (ur. w Szczytnie 17.12.1860), Kamieniarz, kaznodzieja gromadkarski, utworzył w 1909 r. samodzielną polską org. gromadkarską. Był działaczem Mazurskiego Związku Ludowego oraz współautorem raportu o sytuacji na Mazurach, skierowanego do państw koalicji w Paryżu. Dwukrotnie ciężko pobity przez niemieckie bojówki. Niemcy zabrali mu dom w Szczytnie, wówczas zamieszkał w Domu Polskim w Olsztynie. Zrujnowany materialnie musiał po plebiscycie uchodzić do Polski. Na Mazury powrócił dopiero w 1924 r. Ewakuowany przed frontem, ostatnie dni swego życia spędził w Monachium u syna, Emila.
>> Or. SBWMiP, s. 188; KMW 1969, s. 4-5.

Kalendarz Historyczny został sporządzony przez Bronisława Sałudę