1260 – Papież Aleksander IV w bulli skierowanej do Krzyżaków w Prusach poleca udzielić Polakom pomocy w ich walce z Tatarami. Z treści dokumentu wynika, że Ojciec Święty działa na prośbę arcybiskupa gnieźnieńskiego, biskupów i książąt polskich.
>> KMW 1979, s. 386.
1390 – W Gdańsku wylądował angielski hrabia Derby /późniejszy król Henryk IV/. Przybył on na czele 300 jeźdźców i 100 łuczników, by razem z Krzyżakami wziąć udział w wyprawie na Wilno.
>> KMW 1958, s. 264.
1409 – Król Władysław Jagiełło rozesłał do władców Europy specjalne pisma, w których przekonywał, że to wszystko, co złego o Polsce i o nim piszą Krzyżacy, jest nieprawdą.
>> Wap. I, s. 187.
1410 – Na zjeździe miast pod Malborkiem Gdańsk, Elbląg, Toruń i Braniewo otrzymały prawa bicia własnej monety. W tym czasie Władysław Jagiełło przyznał i inne przywileje. Ponadto Gdańsk prosił o prawo zaciągania łańcucha w porcie na Wiśle, co oznaczało, że miasto decyduje, kto może, a kto nie może żeglować w tym rejonie. O podobny przywilej prosił Elbląg w cieśninie pod Bałgą.
>> Ku. BpG, s. 182.
1412 – W. mistrz Henryk von Plauen pisze do króla angielskiego Henryka IV, wzywając pomocy w wojnie przeciw Polakom „na wypadek, jeśliby wojna wybuchnąć miała”. Listy podobnej treści w. mistrz wysłał także do innych panujących zachodniej Europy.
>> Wap. I, s. 322.
1453 – W Grudziądzu odbył się zjazd Związku Pruskiego. Był to zjazd zbrojny, na którym obok szlachty uczestniczyli także przedstawiciele miast. Była to wielka manifestacja Związku, która pozwoliła zakonowi uzmysłowić siłę opozycji.
>> Gór. PkwP, s. 213.
1454 – Rycerstwo ostródzkie wypowiedziało posłuszeństwo Wielkiemu Mistrzowi Zakonu Krzyżackiego.
>> WiM zarys, s. 170.
1467 – Kapituła warm. wybrała Mikołaja Tungena na bpa warmińskiego. Wybór wywołał niezadowolenie króla Kazimierza Jagiellończyka, który forował Wincentego Kiełbasę, bpa chełmińskiego i administratora biskupstwa pomezańskiego. Kapituła ugięła się, zmieniła decyzję, wybierając kandydata zaproponowanego przez króla. Teraz z kolei zaprotestował papież Paweł II. W sprawę wmieszał się zakon i król węgierski. Kazimierz Jagiellończyk zbrojnie dochodził swych praw. Ostatecznie sprawa zakończyła się pomyślnie dla Tungensa, lecz musiał w Piotrkowie na kolanach prosić króla o przebaczenie i darowanie win.
>> Achr., s. 77–79; Or. SBWPKiZM II, s. 190–191.
1520 – Zwiadowcy polscy poinformowali hetmana Mikołaja Firleja o przygotowaniach w. mistrza Albrechta do ataku na Polaków oblegających Braniewo i do marszu na Lidzbark Warm.
>> Bis. WP, s. 267.
1555 – Król Zygmunt August otrzymał od księcia pruskiego Albrechta książkę o sztuce wojennej. Jej autorem był sam książę. Jak pisze Zygmunt Gloger, lennik pruski dzieło swoje królowi pokornie złożył jako „wierne i poddane książę”.
>> Glog. Encykl., t. II, s. 255.
1579 – W Domnowie k. Frydlądu /Prusy Książęce/ ur. Andrzej Kreytzen /Creytz, Creytzen, Kreytz/, zm. 14.1.1641 w Królewcu, ochmistrz księstwa pruskiego, działacz opozycji antybrandenburskiej.
>> Or. SBWPKiZM I, s. 155.
1688 – Ur. Albrecht Zygmunt Stanisławski /von Seegut, von Zeigut/, zm. 16.9.1768 w Lipowinie k. Braniewa, ostatni generalny poczmistrz Prus Królewskich, minister Augusta III.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 159–160.
1709 – Król pruski wydaje reskrypt, w którym stwierdza, że jest jego wolą utworzyć w granicach pruskiego państwa osobną organizację Kościoła katolickiego. Miała to być generalna inspekcja obejmująca wszystkie parafie, zakłady i klasztory katolickie. Kierownictwo nad tą nową instytucją miał ojciec Karol Maurycy Vota. Zamierzenie nie doczekało się realizacji, mimo że wracano jeszcze doń w latach następnych.
>> Jaroch., s. 336.
1734 – W Toruniu zm. Jan Riccius /ur. na Warmii 4.09.1674/, jezuita, pedagog, opiekun drukarni. Kształcił się w kolegium jezuickim w Reszlu. Prefekt drukarni jezuickiej w Poznaniu, kaznodzieja niemiecki. Rektor kolegium i superior rezydencji jezuickiej w Toruniu.
>> Or. SBWPKiZM II, s. 114.
1780 – Bp warm. Ignacy Krasicki spotkał się w Królewcu z pruskim księciem Fryderykiem Wilhelmem. Biskup uczestniczył w przyjęciach, zabawach i polowaniach. Podczas pobytu w Królewcu Krasicki otrzymał przysłany z Warszawy medal wybity przez polskiego monarchę na jego cześć.
>> Kor. IK I, s. LIII.
1811 – Teatr Wojciecha Bogusławskiego stanął w Gdańsku. Teatr niemiecki na czas występów teatru polskiego przeniósł się do Elbląga. Zespół Bogusławskiego dawał natomiast przedstawienia dla wojska polskiego i francuskiego, które w znacznej liczbie stacjonowało w twierdzy gdańskiej.
>> Rocz. Gd. 1932, VI, s. 246–249.
1827 – Władze carskie wystawiły pierwszy paszport dla staroobrzędowca Onufrego Jakowlewa /Smirnowa/, wyjeżdżającego na rekonesans do Prus Wschod. w celu wybrania na Mazurach miejsca osiedlenia.
>> Iw., s. 110.
1863 – Do Prus Wsch. zbiegł żołnierz rosyjskiej straży granicznej kozak Iwan Mojsiej Maźniak. Przebywał on w Prusach nielegalnie i zajmował się kolportażem polskich nielegalnych wydawnictw. W momencie aresztowania znaleziono przy nim 40 egz. druków, w tym także ręcznie przepisaną proklamację rządu Narodowego w języku litewskim.
>> Szos. Pw, s. 252.
1904 – Rząd pruski wydał ustawę zabraniającą polskim chłopom budowy nowych osad i osiedli jak również domów mieszkalnych na Pomorzu oraz Warmii i Mazurach, w Wielkopolsce, na Ziemi Lubuskiej i na Śląsku.
>> Rocz. ZZiP, 1960, s. 41.
1911 – We wsi Ruś k. Olsztyna ur. Agata Neuman, działaczka pols. ruchu młodzieżowego. Absolwentka Uniwersytetu Ludowego w Dalkach /Wielkopolska/ i szkoły rolniczej w Malinowie k. Działdowa. Była sekretarzem Tow. Ludowego i mężem zaufania Zw. Polaków w Niemczech. Od stycznia 1939 r. zatrudniona jako prac. fizyczna w Gimn. Polskim w Kwidzynie. Razem z uczniami i personelem gimnazjum więziona w Tapiau i Grunhof k. Królewca. Po 1945 r. zdobyła kwalifikacje pedagogiczne i pracowała jako wychowawczyni w warm. przedszkolach.
>> Or. SBWMiP, s. 224.
1913 – W Jagielnie ur. Edmund Jan Osmańczyk /zm. 1989/, działacz polonijny. Studiował w Berlinie, Bordeaux, Warszawie. Redagował czasopismo „Młody Polak w Niemczech” /1932–1935/. Kierował Centralą Prasową Zw. Polaków w Niemczech /1934–1939/. Tuż przed wojną rozpoczął pracę w Polskim Radio w Warszawie. W 1944 r. działał w powstańczej rozgłośni. Korespondent na Konf. Poczdamskiej i procesie norymberskim. Zasłużony dla popularyzacji problemów historii Polonii w Niemczech oraz polskich Ziem Zachodnich i Północnych.
>> WiM 1988, nr 18, s. 2; Polit. 1983, nr 21, s. 16; Encykl. PWN II, s. 737.
1914 – W Królewcu zm. Jan Nepomucen Szadowski /ur. w Cegielni k. Sztumu 12.5.1834/, ks. katol., działacz, obrońca mowy polskiej.
>> Or. SBWMiP, s. 302.
1921 – Ukazał się 1-szy numer polskiego pisma „Dzień Kowieński”, nakład 2000 egz., wydawca S. Salmonowicz.
>> WiM 1990 nr 2, s. 5.
1924 – W Rzecku k. Biskupca na Warmii zm. Sylwester Antoni Sznarbach /Schnarbach/, malarz, publicysta, poeta, działacz. Studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie i w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Dla podkreślenia swego związku z regionem część swoich prac podpisywał „Sznarbach z Warmii”. Po 1918 r. włączył się w nurt życia politycznego. Był delegatem Warmii na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu. Mimo uwięzienia przez Niemców był czynny w plebiscycie /przedstawiciel polskiej ludności przy międzynarodowej komisji plebiscytowej/. Od 1923 r. należał do Zw. Polaków w Niemczech.
>> Or. SBWMiP, s. 306.
1930 – Gottfried Treviranus, minister Republiki Weimarskiej, wygłosił przemówienie, w którym domagał się rewizji polsko-niemieckiej granicy. Fakt ten zbulwersował polską opinię publiczną i zobligował społeczeństwo do świadczeń m.in. na rozbudowę floty wojennej.
>> Cieś. PMW, s. 47.
1932 – Odbyło się podniesienie bandery na ORP „Burza” i włączenie kontrtorpedowca w skład polskiej marynarki wojennej.
>> Cies. PMW, s. 33–34.
– „Nieznani sprawcy” podłożyli bombę, której wybuch zdemolował dom socjaldemokratycznego wydawnictwa w Elblągu. Detonacja była tak silna, że wyleciały szyby we wszystkich pobliskich domach.
>> KMW 1982, s. 253.
1934 – Podpisany został układ gospodarczy między Wolnym Miastem Gdańskiem a Polską.
>> Kron. XX, s. 481.
1945 – W Olsztynie rozpoczął pracę Sąd Okręgowy. Jego prezesem został Julian Sekita, były sędzia Sądu Apelacyjnego w Wilnie.
>> Łuk. Ol., s. 18.